Machines en elektrische producten: welke CE-regels?

Gepubliceerd

Blog delen

WhatsAppLinkedIn

De CE-regels voor machines en elektrische producten staan niet in één wet: machines, elektrisch materiaal en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) hebben elk een eigen EU-regeling met een eigen toepassingsmoment en eigen rolverdeling. MAAK Advocaten N.V. in Amsterdam helpt je vaststellen welke regeling jouw product raakt en wie in de keten de plicht draagt.

In het kort

  • Machines, elektrische apparaten en persoonlijke beschermingsmiddelen vallen elk onder een eigen EU-regeling; stel per product vast welke regeling geldt.
  • De Machineverordening is van toepassing vanaf 20 januari 2027; de Laagspanningsrichtlijn en de PBM-verordening gelden al.
  • Eigen merk of een ingrijpende wijziging kan je tot fabrikant maken en verschuift daarmee de plichten.
  • Laat een advocaat product law je rol en de toepasselijke regeling nakijken voordat een afnemer erom vraagt.

Deze pagina hoort bij ons overzicht van productrecht in samenhang en bij ons overzicht van product compliance. Ze stuurt je per regeling door naar de verdieping die je nodig hebt. Wat je regelt voordat een product de EU-markt op gaat, staat in een product op de Europese markt brengen; andere sectoren vind je bij de sectorspecifieke productregels.

Welke CE-regels gelden voor machines en elektrische producten?

Machines vallen onder Verordening (EU) 2023/1230, die vanaf 20 januari 2027 van toepassing is; elektrisch materiaal onder Richtlijn 2014/35/EU en persoonlijke beschermingsmiddelen onder Verordening (EU) 2016/425. Elke regeling heeft een eigen toepassingsmoment en een eigen rolverdeling.

Eén product kan meer dan één regeling raken. Of dat bij jouw product zo is, toets je per regeling. De tabel zet de regelingen naast elkaar.

GebiedRegelingWie draagt de plichtKantelpuntVerdieping
MachinesMachineverordening (Verordening (EU) 2023/1230), van toepassing vanaf 20 januari 2027Fabrikant; gemachtigde, importeur en distributeur hebben een eigen rolEigen naam of merk, of wijziging die de conformiteit kan raken; substantiële wijziging, ook door een gebruiker of integrator (niet door de niet-professionele gebruiker voor eigen gebruik)de invoering van de EU-Machineverordening en machinebouw en industrie
Elektrisch materiaalLaagspanningsrichtlijn (Richtlijn 2014/35/EU), 50–1 000 V wisselspanning en 75–1 500 V gelijkspanningFabrikant; CE-markering alleen door fabrikant of gemachtigdeEigen naam of merk, of wijziging die de conformiteit kan rakende Laagspanningsrichtlijn
Persoonlijke beschermingsmiddelenPBM-verordening (Verordening (EU) 2016/425), van toepassing sinds 21 april 2018Fabrikant; importeur is in de Unie gevestigdEigen naam of merk, of wijziging die de conformiteit kan raken; categorie I, II of III bepaalt de routewettelijke eisen voor persoonlijke beschermingsmiddelen
EMCRichtlijn 2014/30/EU——geen eigen verdieping op onze site
Explosieveilige apparatuur (ATEX)Richtlijn 2014/34/EU——geen eigen verdieping op onze site
DrukapparatuurRichtlijn 2014/68/EU——geen eigen verdieping op onze site

De kolom “kantelpunt” is het belangrijkste voor een bedrijf in de keten. Daar blijkt of je zelf de rol van fabrikant krijgt.

Wat verandert er met de Machineverordening op 20 januari 2027?

De Machineverordening (Verordening (EU) 2023/1230) is vanaf 20 januari 2027 algemeen van toepassing. Op die datum wordt Richtlijn 2006/42/EG ingetrokken. Lidstaten mogen het aanbieden van machines die vóór die datum volgens de richtlijn in de handel zijn gebracht niet belemmeren.

De verordening kent vier rollen: fabrikant, gemachtigde, importeur en distributeur. Importeur is wie een machine uit een derde land in de Unie in de handel brengt. Een fabrikant buiten de EU is nooit zelf importeur. Bij machines bewaart de fabrikant het technisch dossier en de verklaring minstens tien jaar.

Een importeur of distributeur geldt als fabrikant als hij de machine onder eigen naam of merk aanbiedt, of haar wijzigt op een manier die de conformiteit kan raken. Ook wie een machine substantieel wijzigt, geldt als fabrikant, of dat nu een gebruiker of een integrator is. Alleen de niet-professionele gebruiker die voor eigen gebruik wijzigt, valt daarbuiten.

Meer lees je bij de invoering van de EU-Machineverordening en bij machinebouw en industrie.

Wanneer valt een elektrisch apparaat onder de Laagspanningsrichtlijn?

Als het gaat om elektrisch materiaal met een nominale wisselspanning van 50 tot 1 000 volt of een nominale gelijkspanning van 75 tot 1 500 volt, behalve wat de richtlijn zelf uitzondert. Dat regelt Richtlijn 2014/35/EU.

Het gaat om de nominale spanning van het materiaal zelf. Of jouw product binnen die grenzen valt en of een uitzondering geldt, stel je per product vast.

Ook hier heeft elke partij een eigen rol. De CE-markering brengt alleen de fabrikant of zijn gemachtigde aan; de importeur controleert dat ze erop staat. Een importeur of distributeur wordt fabrikant als hij het materiaal onder eigen naam of merk aanbiedt, of het wijzigt op een manier die de conformiteit kan raken. Wie producten onder eigen label laat maken, is zelf fabrikant.

De richtlijn werkt met interne productiecontrole (module A): er is geen aangemelde instantie. De richtlijn verplicht zelf geen gemachtigde, maar Verordening (EU) 2019/1020 vereist voor deze producten wel een in de Unie gevestigde marktdeelnemer. Lees verder bij de Laagspanningsrichtlijn en bij conformiteitsbeoordeling.

Wat vraagt de PBM-verordening van fabrikant en importeur?

Verordening (EU) 2016/425 geldt voor persoonlijke beschermingsmiddelen sinds 21 april 2018. De fabrikant deelt zijn PBM in categorie I, II of III in, en die categorie bepaalt of een aangemelde instantie nodig is. De importeur is in de Unie gevestigd.

Alleen bij categorie II en III is een aangemelde instantie betrokken. Bij categorie I volstaat interne productiecontrole. De fabrikant doet de indeling zelf aan de hand van de bijlage bij de verordening.

Importeur is een in de Unie gevestigde partij die een PBM uit een derde land in de handel brengt. Een fabrikant buiten de EU is nooit zelf importeur of gemachtigde. Een importeur of distributeur wordt fabrikant bij eigen naam of merk, of bij een wijziging die de conformiteit kan raken.

Een CE-markering alleen is niet genoeg. Ook de documenten, de instructies en de naam en het adres horen bij het product. Meer lees je bij wettelijke eisen voor persoonlijke beschermingsmiddelen en conformiteitsbeoordeling.

Wanneer word je als importeur of distributeur zelf fabrikant?

Bij elk van de drie regelingen kan dat: als je het product onder je eigen naam of merk aanbiedt, of het wijzigt op een manier die de conformiteit kan raken. Dan krijg je de plichten van de fabrikant.

“In de handel brengen” betekent: voor het eerst in de Unie op de markt aanbieden. Wie het product onder eigen merk verkoopt, kan de fabrikantrol krijgen, ook als een ander het product heeft gemaakt.

Voer je je eigen merk op een product van een leverancier, dan is mijn advies: neem de fabrikantrol zelf op je. De regeling kent het eigen merk als moment waarop de rol verschuift, en een contract met je leverancier verandert de wet niet.

Let op: Je leverancier levert een machine, een elektrische besturing of een PBM-onderdeel en jij zet je eigen merk of naam erop. Daarmee kun je de rol van fabrikant krijgen, met de plichten die daarbij horen. Laat een advocaat product law in Nederland meekijken voordat de eerste levering onder jouw naam gaat.

Wat gaat het vaakst mis bij een machine die wordt aangepast?

Wie een machine substantieel wijzigt, geldt als fabrikant, ook als hij haar niet zelf heeft bedacht. Dat staat in de Machineverordening. De niet-professionele gebruiker die voor eigen gebruik wijzigt, is daarvan uitgezonderd.

Bedrijven denken dat ze alleen gebruiker of integrator zijn, terwijl een ingrijpende wijziging hen in de fabrikantrol kan brengen. Leg daarom vast wat je aanpast en wie dat beoordeelt.

Let op: Je past een machine aan en levert haar door aan een afnemer, terwijl je jezelf als gebruiker of integrator ziet. Is je aanpassing substantieel, dan krijg je de rol van fabrikant, met de bijbehorende plichten. Twijfel je daarover, laat dan een advocaat product law in Nederland meekijken vóór je levert.

Weet je niet zeker welke regeling jouw product raakt of wie in jouw keten fabrikant is? Leg je situatie voor aan Martin Krüger, advocaat product compliance. Je hoort welke regeling voor jou telt en wat je als eerste doet.

Welke andere regelingen bestaan er voor industriële producten?

Voor elektromagnetische compatibiliteit, explosieveilige apparatuur en drukapparatuur bestaan eigen richtlijnen: Richtlijn 2014/30/EU, Richtlijn 2014/34/EU en Richtlijn 2014/68/EU. Deze pagina werkt ze niet uit.

Het zijn drie afzonderlijke regelingen naast de drie hierboven. Voor andere industriële producten bestaan eigen regelingen, bijvoorbeeld voor radioapparatuur; zie de RED-richtlijn voor radioapparatuur.

Waar begin je als je niet weet welke regels gelden?

Begin bij wat het product is en wie het in de EU in de handel brengt. Machines (Machineverordening), elektrisch materiaal (Laagspanningsrichtlijn) en PBM (Verordening 2016/425) hebben elk een eigen regeling. Pas daarna kijk je naar de rollen van fabrikant, importeur en distributeur.

  1. Bepaal wat je product is. Een machine, elektrisch materiaal of een persoonlijk beschermingsmiddel, of een product met onderdelen uit meer dan één groep. Eén product kan meer dan één regeling raken; die toets je per regeling.
  2. Bepaal je rol per regeling. Ben je fabrikant, gemachtigde, importeur of distributeur? Verkoop je onder eigen naam of merk, of wijzig je het product? Dan kan de fabrikantrol bij jou komen te liggen.
  3. Bepaal per regeling of en vanaf wanneer ze geldt. De Machineverordening geldt vanaf 20 januari 2027, de PBM-verordening sinds 21 april 2018. Bij elektrisch materiaal kijk je naar de nominale spanning.
  4. Leg de route naar CE vast. Bij PBM categorie II en III is een aangemelde instantie nodig, bij PBM categorie I en bij elektrisch materiaal niet. Bij machines bewaart de fabrikant het technisch dossier en de verklaring minstens tien jaar. Meer over de route lees je bij conformiteitsbeoordeling.

Praktijkvoorbeeld: een machine met eigen besturing en een PBM-onderdeel

Een machinebouwer kan voor één levering met meer dan één regeling te maken krijgen: de machine, een elektrische besturing en een PBM-onderdeel. Eigen merk of wijziging verschuift per onderdeel de rol.

Stel dat je een machine bouwt en daar een elektrische besturing en een PBM-onderdeel bij levert. Het PBM-onderdeel verkoop je onder je eigen merk. Een afnemer vraagt om de CE-documentatie.

Je gaat per onderdeel na welke regeling geldt. Voor de machine is dat de Machineverordening, die vanaf 20 januari 2027 van toepassing is. Is de besturing elektrisch materiaal binnen de spanningsgrenzen, dan kijk je naar de Laagspanningsrichtlijn. Is het PBM-onderdeel een persoonlijk beschermingsmiddel, dan kijk je naar de PBM-verordening, en de categorie bepaalt of een aangemelde instantie nodig is.

Daarna kijk je naar je rol. Het PBM-onderdeel onder je eigen merk kan je de rol van fabrikant geven, ook als een ander het heeft gemaakt. Wijzigt later iemand de machine substantieel, dan krijgt die persoon de rol van fabrikant. Leg per onderdeel vast welke regeling je toepast, welke rol je hebt en welke stukken je bewaart.

Een fictief voorbeeld, geen zaak uit onze praktijk.

Veelgestelde vragen

Geldt dit ook als ik buiten de EU zit?

Een fabrikant buiten de EU is nooit zelf importeur; wie het product in de Unie in de handel brengt, is de importeur. Importeur is een in de Unie gevestigde partij die het product uit een derde land in de handel brengt, dat is: voor het eerst in de Unie op de markt aanbiedt. Bij de PBM-verordening is zo’n fabrikant ook nooit zelf gemachtigde.

Mijn product valt tussen twee sectoren: welke regeling geldt?

Eén product kan meer dan één regeling raken. Toets per regeling of jouw product eronder valt en welke rol je erin hebt. Hoe regelingen zich tot elkaar verhouden, behandelt deze pagina niet; leg een twijfelgeval voor aan een advocaat product law.

Wanneer word ik als distributeur of importeur fabrikant?

Bied je het product aan onder je eigen naam of merk, of wijzig je het op een manier die de conformiteit kan raken, dan kan de fabrikantrol bij jou komen te liggen. Dat geldt bij machines, elektrisch materiaal en PBM.

Wanneer geldt de Machineverordening?

Vanaf 20 januari 2027 is de Machineverordening van toepassing en vervalt Richtlijn 2006/42/EG. Lidstaten mogen machines die vóór die datum volgens de richtlijn in de handel zijn gebracht niet belemmeren in het aanbieden.

Wanneer schakel ik een advocaat in?

Als een afnemer de conformiteitsverantwoordelijkheid bij jou legt, als je twijfelt welke regeling geldt of wie fabrikant is, en bij een controle of tegengehouden zending. Liever één gesprek vooraf dan een product dat de EU-markt niet op mag. Of een regeling op jouw product van toepassing is, vraagt een beoordeling per product.

Juridisch kader en bronnen

Dit overzicht is gebaseerd op de volgende Europese regels.

Over de auteur. Martin Krüger is advocaat en partner bij MAAK Advocaten. Hij richt zich op handelsrecht en productregelgeving (CE-markering); voor bedrijven stelt hij overeenkomsten op, adviseert hij over toepasselijke regelgeving en procedeert hij bij geschillen voor de civiele rechter. · Profiel

Wil je weten welke CE-regels voor jouw machine, apparaat of PBM gelden? Leg je situatie aan mij voor via de pagina advocaat product compliance. Stuur het liefst mee wat het product is, onder welke naam je het verkoopt en wie het levert. — Martin Krüger

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
Wie ben je?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?