Aansprakelijkheid aannemer

Gepubliceerd · bijgewerkt

Blog delen

WhatsAppLinkedIn

Een aannemer is aansprakelijk als hij het werk gebrekkig uitvoert, tenzij die tekortkoming hem niet kan worden toegerekend (artikel 6:74 BW). Na oplevering is hij in beginsel niet meer aansprakelijk voor gebreken die je redelijkerwijs had moeten ontdekken (artikel 7:758 lid 3 BW). Bij bouwwerken blijft hij aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die hem niet zijn toe te rekenen (lid 4).

Wanneer is een aannemer aansprakelijk tegenover derden?

Ook tegenover derden, zoals buren of voorbijgangers, kan een aannemer aansprakelijk zijn. Pleegt hij bij de werkzaamheden een onrechtmatige daad die hem kan worden toegerekend, dan moet hij de schade vergoeden (artikel 6:162 BW). Is een onderaannemer die werkzaamheden ter uitoefening van het bedrijf van de hoofdaannemer verricht, tegenover een derde aansprakelijk voor een fout bij die werkzaamheden, dan is ook de hoofdaannemer tegenover die derde aansprakelijk (artikel 6:171 BW). Tegenover de opdrachtgever blijft de aannemer aansprakelijk voor de deugdelijke nakoming, ook als hij het werk door anderen laat uitvoeren (artikel 7:751 en 6:76 BW). Verder moet de aannemer zijn waarschuwingsplicht nakomen (artikel 7:754 BW). Hoe ver zijn aansprakelijkheid reikt, hangt af van de overeenkomst en de omstandigheden. Een goede verzekering en serieuze aandacht voor zorg- en waarschuwingsplichten beperken het risico.

De aansprakelijkheid van een aannemer is een belangrijk aspect in de bouwsector. Hier volgt een overzicht van de belangrijkste punten met betrekking tot de aansprakelijkheid van aannemers:

Welke verplichtingen heeft de aannemer?

Aannemers hebben twee hoofdverplichtingen volgens de wet:

  1. Opleveringsplicht: de aannemer moet het werk tot stand brengen en opleveren (artikel 7:750 lid 1 BW), volgens de afspraken en bouwtekeningen en als goed en deugdelijk vakwerk.
  2. Waarschuwingsplicht: de aannemer moet de opdrachtgever waarschuwen voor onjuistheden in de opdracht en voor gebreken in zaken, grond, plannen, tekeningen, berekeningen, bestekken of uitvoeringsvoorschriften van de opdrachtgever, voor zover hij die kende of redelijkerwijs behoorde te kennen (artikel 7:754 lid 1 BW). Bij een bouwwerk moet dat schriftelijk en ondubbelzinnig, met de mogelijke gevolgen erbij (lid 2).

Lees ook over Aansprakelijkheid van onlineplatforms. Daarnaast is de aannemer verantwoordelijk voor:

  • De kwaliteit van de materialen en hulpmiddelen die hij zelf gebruikt (artikel 7:760 lid 1 BW). Zijn de materialen afkomstig van de opdrachtgever, dan komen gebreken in beginsel voor rekening van de opdrachtgever, tenzij de aannemer zijn waarschuwingsplicht heeft geschonden of anderszins in deskundigheid of zorgvuldigheid tekort is geschoten (lid 2).
  • Het werk van eventuele onderaannemers of zzp’ers (artikel 7:751 BW)
  • Het zo spoedig mogelijk waarschuwen van de opdrachtgever als kostenverhogende omstandigheden een prijsverhoging nodig maken; zonder die waarschuwing kan hij de prijs niet aanpassen (artikel 7:753 lid 3 BW)

Wat verandert er bij oplevering?

Tijdens de bouw:
De aannemer is aansprakelijk voor fouten in de uitvoering die hem kunnen worden toegerekend (artikel 6:74 BW). Komt een fout voort uit plannen, tekeningen of berekeningen van de opdrachtgever, dan komen de gevolgen in beginsel voor rekening van de opdrachtgever, tenzij de aannemer de fout kende of had moeten kennen en niet heeft gewaarschuwd, of anderszins in deskundigheid of zorgvuldigheid tekort is geschoten (artikel 7:760 lid 2 en 3 BW).

Bij oplevering:
Keur je het werk niet binnen een redelijke termijn nadat de aannemer heeft gemeld dat het klaar is, dan geldt het als stilzwijgend aanvaard en opgeleverd (artikel 7:758 lid 1 BW). Na oplevering is het werk voor risico van de opdrachtgever (lid 2). De aannemer is niet meer aansprakelijk voor gebreken die de opdrachtgever bij oplevering redelijkerwijs had moeten ontdekken (lid 3), behalve bij bouwwerken (lid 4, zie hieronder).

Na oplevering:
De aannemer kan in sommige gevallen ook na oplevering aansprakelijk zijn:

  • Voor gebreken die de opdrachtgever bij oplevering redelijkerwijs niet had hoeven ontdekken (verborgen gebreken) (artikel 7:758 lid 3 BW).
  • Bij aanneming van bouwwerken is de aannemer sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij deze niet aan hem zijn toe te rekenen (artikel 7:758 lid 4 BW). Die regel geldt sinds 1 januari 2024 voor overeenkomsten die vanaf die datum zijn gesloten (artikel 218 Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek). Ten nadele van een particuliere opdrachtgever kan er niet van worden afgeweken; ten nadele van een zakelijke opdrachtgever alleen als dat uitdrukkelijk in de overeenkomst staat.

Welke verjaringstermijnen gelden?

  • Protesteer binnen bekwame tijd nadat je het gebrek hebt ontdekt of redelijkerwijs had moeten ontdekken; anders kun je er geen beroep meer op doen (artikel 6:89 BW).
  • De vordering verjaart twee jaar nadat de opdrachtgever over het gebrek heeft geprotesteerd. Heeft hij de aannemer een hersteltermijn gesteld, dan begint de verjaring pas aan het einde daarvan, of eerder als de aannemer laat weten niet te zullen herstellen (artikel 7:761 lid 1 BW).
  • In ieder geval verjaart de vordering twintig jaar na de oplevering van een bouwwerk en tien jaar na de oplevering van ander werk (artikel 7:761 lid 2 BW). Heeft de aannemer een hem bekend verborgen gebrek verzwegen, dan kan hij zijn aansprakelijkheid niet uitsluiten of beperken en geen kortere verjaringstermijnen afspreken (artikel 7:762 BW).

Welke situaties vragen bijzondere aandacht?

  • Overschrijding oplevertijd: te late oplevering is een tekortkoming waarvoor de aannemer in beginsel aansprakelijk is, tenzij die hem niet kan worden toegerekend (artikel 6:75 BW). Is de opleverdatum een fatale termijn, dan is hij zonder ingebrekestelling in verzuim (artikel 6:83 onder a BW); anders is in de regel eerst een ingebrekestelling nodig (artikel 6:82 BW). Veel contracten regelen daarnaast dat onwerkbare dagen (bijvoorbeeld door vorst) de termijn verlengen.
  • Onderaannemers: de hoofdaannemer blijft tegenover de opdrachtgever aansprakelijk voor de deugdelijke nakoming, ook voor werk van onderaannemers (artikel 7:751 BW).

Hoe verloopt de procedure bij gebreken?

Als een opdrachtgever gebreken ontdekt:

  1. Binnen bekwame tijd protesteren en de aannemer schriftelijk in gebreke stellen, met een redelijke termijn om na te komen (artikel 6:82 lid 1 BW)
  2. Gebreken nauwkeurig omschrijven
  3. De aannemer in de regel de gelegenheid geven de gebreken binnen een redelijke termijn zelf te herstellen (artikel 7:759 lid 1 BW). Je kunt herstel ook vorderen, tenzij de kosten daarvan in geen verhouding staan tot je belang bij herstel in plaats van schadevergoeding (lid 2).

De aansprakelijkheid van aannemers kan variëren afhankelijk van de specifieke overeenkomst en eventuele algemene voorwaarden. Die ruimte is wel begrensd: zie de regels voor bouwwerken (artikel 7:758 lid 4 BW) en voor verzwegen gebreken (artikel 7:762 BW).

Hoe kan een aannemer zich beschermen tegen aansprakelijkheid voor verborgen gebreken?

Een aannemer kan verschillende maatregelen nemen om zich te beschermen tegen aansprakelijkheid voor verborgen gebreken, vooral sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2024 de regels voor bouwwerken heeft aangescherpt. Hier volgen enkele belangrijke strategieën:

Wat doe je tijdens het bouwproces?

Zorgvuldige documentatie:

  • Houd een gedetailleerd logboek bij van alle werkzaamheden.
  • Maak foto’s en video’s tijdens verschillende fasen van het bouwproces.
  • Documenteer alle beslissingen en wijzigingen zorgvuldig.

Kwaliteitscontroles:

  • Voer regelmatige kwaliteitscontroles uit tijdens de bouw.
  • Betrek onafhankelijke experts bij inspecties om objectiviteit te waarborgen.

Welke maatregelen neem je bij oplevering?

Uitgebreide opleveringsinspectie:

  • Voer een grondige inspectie uit vóór de oplevering.
  • Identificeer en documenteer alle zichtbare gebreken.

Gedetailleerd proces-verbaal:

  • Stel een uitgebreid proces-verbaal van oplevering op.
  • Laat de opdrachtgever dit ondertekenen als bewijs van acceptatie.

Opleverdossier:

  • Stel een volledig opleverdossier samen met alle relevante documenten, tekeningen en gebruiksinstructies. Bij een bouwwerk is dat verplicht voor overeenkomsten die vanaf 1 januari 2024 zijn gesloten: je legt het over bij de melding dat het werk klaar is om te worden opgeleverd (artikel 7:757a BW).

Hoe bescherm je je contractueel?

Duidelijke overeenkomsten:

  • Zorg voor heldere contracten met duidelijke specificaties van het werk.
  • Neem bepalingen op over de aansprakelijkheid na oplevering.

Beperking van aansprakelijkheid:

  • Overweeg aansprakelijkheidsbeperkingen in het contract, voor zover wettelijk toegestaan. Bij een bouwwerk kun je de aansprakelijkheid voor bij oplevering niet ontdekte gebreken niet beperken ten nadele van een particuliere opdrachtgever, en tegenover een zakelijke opdrachtgever alleen uitdrukkelijk in de overeenkomst (artikel 7:758 lid 4 BW). Voor bekende gebreken die je verzwijgt, werkt een beperking nooit (artikel 7:762 BW).

Welke verzekeringen en garanties zijn er?

Adequate verzekeringen:

  • Sluit passende verzekeringen af die dekking bieden voor aansprakelijkheid na oplevering.
  • Informeer de opdrachtgever over deze verzekeringen.

Garantiebepalingen:

  • Bied duidelijke garanties met specifieke voorwaarden en beperkingen.

Wanneer geldt de waarschuwingsplicht?

Proactieve communicatie:

  • Informeer de opdrachtgever schriftelijk en ondubbelzinnig over mogelijke risico’s of problemen en wijs tijdig op de mogelijke gevolgen; bij een bouwwerk is dat wettelijk voorgeschreven (artikel 7:754 lid 2 BW).
  • Documenteer alle waarschuwingen en adviezen aan de opdrachtgever.

Waar let je op na oplevering?

Snelle reactie op klachten:

  • Reageer prompt op meldingen van gebreken na oplevering.
  • Onderzoek klachten grondig en documenteer de bevindingen.

Herstelrecht:

  • Maak gebruik van de gelegenheid om gebreken zelf binnen een redelijke termijn te herstellen; de opdrachtgever moet je die in de regel geven (artikel 7:759 lid 1 BW).

Door deze maatregelen te implementeren, kan een aannemer zijn risico op aansprakelijkheid voor verborgen gebreken aanzienlijk verminderen. Bedenk dat de Wkb de aansprakelijkheid van de aannemer van bouwwerken heeft uitgebreid, waardoor een proactieve en zorgvuldige aanpak nog belangrijker is.

Veelgestelde vragen over de aansprakelijkheid van een aannemer

Hoe lang is een aannemer aansprakelijk na oplevering?

Protesteer binnen bekwame tijd nadat je een gebrek hebt ontdekt of had moeten ontdekken (artikel 6:89 BW). Je vordering verjaart daarna twee jaar na dat protest, en in ieder geval twintig jaar na oplevering van een bouwwerk of tien jaar na oplevering van ander werk (artikel 7:761 BW).

Is een aannemer aansprakelijk voor fouten van zijn onderaannemer?

Ja. Tegenover de opdrachtgever blijft de aannemer aansprakelijk voor de deugdelijke nakoming, ook als hij het werk door anderen laat uitvoeren (artikel 7:751 en 6:76 BW). Tegenover derden is de hoofdaannemer naast de onderaannemer aansprakelijk voor een fout die deze bij werkzaamheden ter uitoefening van het bedrijf van de hoofdaannemer heeft begaan (artikel 6:171 BW).

Is een aannemer aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering zichtbaar waren?

In het algemeen niet: de aannemer is ontslagen van aansprakelijkheid voor gebreken die je bij oplevering redelijkerwijs had moeten ontdekken (artikel 7:758 lid 3 BW). Bij een bouwwerk is hij wel aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die hem niet zijn toe te rekenen (artikel 7:758 lid 4 BW), voor overeenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2024. Noteer zichtbare gebreken daarom in het proces-verbaal van oplevering.

Mag een aannemer zijn aansprakelijkheid in het contract beperken?

Dat mag tot op zekere hoogte. Bij een bouwwerk kan van de aansprakelijkheid voor bij oplevering niet ontdekte gebreken niet worden afgeweken ten nadele van een particuliere opdrachtgever, en tegenover een zakelijke opdrachtgever alleen als dat uitdrukkelijk in de overeenkomst staat (artikel 7:758 lid 4 BW). Voor bekende gebreken die de aannemer heeft verzwegen, geldt nooit een beperking (artikel 7:762 BW).

Moet ik de aannemer eerst de kans geven om gebreken te herstellen?

In de regel wel. Vertoont het werk na oplevering gebreken waarvoor de aannemer aansprakelijk is, dan moet je hem de gelegenheid geven die binnen een redelijke termijn weg te nemen, tenzij dat in de omstandigheden niet van je kan worden gevergd (artikel 7:759 lid 1 BW). Daarnaast blijft hij aansprakelijk voor schade door de gebrekkige oplevering.

Primaire bronnen

Wanneer schakel je een advocaat aansprakelijkheidsrecht in?

MAAK Advocaten behartigt graag je belangen en onze advocaten hebben de kennis en ervaring die je zoekt. Door cliënten worden we aanbevolen vanwege onze daadkrachtige, to-the-point en praktische oplossingen. Voor al je vragen rondom de aansprakelijkheid van een aannemer staan we je dan ook graag bij met advies en juridische ondersteuning. Onze ervaren advocaat commercial law, Remko Roosjen, sta je graag als eerste te woord en hij bespreekt met je de zaak en de uitdagingen die voorliggen.

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
Wie ben je?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?