Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar na de dag waarop je zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon daadwerkelijk bekend bent geworden, en in de regel uiterlijk twintig jaar na de schadeveroorzakende gebeurtenis (art. 3:310 lid 1 BW). Bij letsel en overlijden geldt die twintigjaarstermijn niet (lid 5). In een arrest van 22 april 2022 bevestigde de Hoge Raad dat het om daadwerkelijke bekendheid gaat.
Is een vordering verjaard, dan kan de aansprakelijke partij zich daarop beroepen; de rechter doet dat niet uit zichzelf (art. 3:322 lid 1 BW). Na een geslaagd beroep op verjaring kun je de betaling niet meer afdwingen; er blijft hooguit een natuurlijke verbintenis over (art. 6:3 BW). Onze procesadvocaten krijgen vaak de vraag wanneer een vordering is verjaard en of een vordering nog kan worden ‘gestuit’. Het begin van de verjaringstermijn is soms lastig vast te stellen. De omstandigheden van het geval spelen daarbij een belangrijke rol.
Wanneer verjaart een vordering tot vergoeding van schade?
Volgens artikel 3:310 lid 1 BW verjaart een vordering tot vergoeding van schade door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade als met de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden. In ieder geval verjaart een rechtsvordering tot vergoeding van schade (of tot betaling van een bedongen boete) door verloop van twintig jaren na de gebeurtenis waardoor de schade is veroorzaakt of de boete opeisbaar is geworden. Daarop bestaan uitzonderingen:
- bij schade door verontreiniging van lucht, water of bodem, door bepaalde gevaarlijke stoffen of door bodembeweging geldt in plaats van twintig jaar een termijn van dertig jaar (art. 3:310 lid 2 BW);
- is de schade veroorzaakt door een strafbaar feit, dan verjaart de vordering tegen de dader niet zolang het recht tot strafvordering niet is vervallen (art. 3:310 lid 4 BW);
- bij schade door letsel of overlijden geldt alleen de vijfjaarstermijn vanaf bekendheid, zonder termijn van twintig jaar; was de benadeelde minderjarig, dan loopt de termijn pas vanaf de dag na zijn meerderjarigheid (art. 3:310 lid 5 BW).
Voor de meeste schadevorderingen blijft dus gelden: na twintig jaar is de vordering verjaard, ook als je pas later van de schade hoort.
Het gaat daarbij dus om een daadwerkelijke bekendheid en niet om een enkel vermoeden van schade of van welke persoon voor de schade aansprakelijk is. Dat is onvoldoende en is vaste rechtspraak van de Hoge Raad.
Hoe stuit je de verjaring van een schadevordering?
Je kunt de verjaring stuiten. De verjaring van een rechtsvordering tot nakoming van een verbintenis wordt gestuit door een schriftelijke aanmaning of door een schriftelijke mededeling waarin de schuldeiser zich ondubbelzinnig zijn recht op nakoming voorbehoudt (art. 3:317 lid 1 BW). Dat geldt ook voor een vordering tot schadevergoeding (HR 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:766). Ook het instellen van een eis stuit de verjaring (art. 3:316 lid 1 BW). Wordt die eis niet toegewezen, dan is de verjaring in beginsel alleen gestuit als je binnen zes maanden na het einde van het geding een nieuwe eis instelt die wel wordt toegewezen (art. 3:316 lid 2 BW), behalve als de rechter of arbiter zich onbevoegd heeft verklaard wegens een arbitrage- of forumkeuzebeding (art. 3:316 lid 4 BW).
Na een stuiting begint de volgende dag een nieuwe verjaringstermijn. Die is even lang als de oorspronkelijke, maar ten hoogste vijf jaar, en verstrijkt nooit eerder dan de oorspronkelijke termijn zonder stuiting zou zijn verstreken (art. 3:319 lid 1 en 2 BW). Dat geldt niet als de stuiting bestaat uit een eis die wordt toegewezen.
Dreigt een verjaringstermijn af te lopen, dan adviseren onze advocaten procesrecht om tijdig een stuitingsbrief te sturen. Wij helpen je daar graag bij.
Wat besliste de Hoge Raad in 2022 over het begin van de verjaringstermijn?
In de zaak bij de Hoge Raad vorderde een vrouw na haar echtscheiding een verklaring voor recht dat haar ex-man onrechtmatig tegenover haar had gehandeld, en vergoeding van de schade die zij daardoor had geleden. Het ging om de goodwillaanspraken van de man, die bij het echtscheidingsconvenant een rol speelden. De rechtbank wees de vordering af en het hof bekrachtigde dat. In cassatie ging het alleen om de vraag of de vordering van de vrouw was verjaard door het verstrijken van de vijfjaarstermijn van artikel 3:310 lid 1 BW. De uitspraak gaat over een echtscheiding, maar de maatstaf geldt voor alle schadevorderingen onder dat artikel.
Welke maatstaf geldt: wat je wist of wat je had moeten weten?
In cassatie wordt erover geklaagd dat het hof in de eerdere instantie ten onrechte een objectieve maatstaf heeft gehanteerd voor bekendheid met de schade in de zin van art. 3:310 lid 1 BW.
De Hoge Raad gaf de vrouw gelijk. Hij stelde de volgende maatstaf voorop (r.o. 3.2):
“Art. 3:310 lid 1 BW bepaalt, voor zover hier van belang, dat een rechtsvordering tot vergoeding van schade verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade als met de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden. Naar vaste rechtspraak van de Hoge Raad moet de eis dat de benadeelde bekend is geworden met zowel de schade als de daarvoor aansprakelijke persoon aldus worden opgevat dat het hier gaat om een daadwerkelijke bekendheid, zodat het enkele vermoeden van het bestaan van schade dan wel het enkele vermoeden welke persoon voor de schade aansprakelijk is, niet volstaat. De verjaringstermijn van art. 3:310 lid 1 BW begint pas te lopen op de dag na die waarop de benadeelde daadwerkelijk in staat is een rechtsvordering tot vergoeding van de door hem geleden schade in te stellen. Daarvan zal sprake zijn als de benadeelde voldoende zekerheid, die niet een absolute zekerheid behoeft te zijn, heeft verkregen dat schade is veroorzaakt door tekortschietend of foutief handelen van de betrokken persoon. Het antwoord op de vraag op welk tijdstip de verjaringstermijn is gaan lopen, is afhankelijk van de relevante omstandigheden van het geval.”
Waarom ging het hof de fout in?
Het hof had het begin van de verjaringstermijn gekoppeld aan wat de vrouw redelijkerwijs had kunnen of moeten begrijpen. Volgens de Hoge Raad is dat, als het zo bedoeld is, een onjuiste rechtsopvatting (r.o. 3.3). Hij vernietigde het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden en verwees de zaak naar het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch:
“Het hof heeft in rov. 5.7 overwogen dat de vrouw, althans haar adviseurs, uit de brief van 12 juni 2008 redelijkerwijs hadden kunnen of moeten begrijpen dat de man omstreeks 1 januari 2005, naast het voorschot van € 600.000,–, meer goodwillaanspraken had. Het hof volgt de vrouw niet in haar stelling dat de brief, beoordeeld naar de situatie van toen, wat betreft de hoogte van de toegekende goodwillaanspraken ook anders kan worden uitgelegd. Het hof heeft overwogen dat een redelijke uitleg van die brief meebrengt dat hieruit kan worden afgeleid dat de financiële banden zijn doorgesneden doordat de goodwillaanspraken zijn overgedragen aan Stichting Gesde. Dat de vrouw de brief anders heeft uitgelegd en dat zij daardoor in 2008 aan die brief en de overige door de man verstrekte stukken de conclusie heeft verbonden dat de goodwillaanspraken € 600.000,– bedroegen, moet daarom voor haar rekening blijven, aldus het hof.
Indien deze overwegingen van het hof aldus moeten worden begrepen dat voor het aanvangsmoment van de verjaring voldoende is dat de vrouw bekend had kunnen of moeten zijn met de schade, is het hof uitgegaan van een onjuiste rechtsopvatting.”
Wanneer ben je daadwerkelijk bekend met schade en aansprakelijke persoon?
Voor een daadwerkelijke bekendheid bij de benadeelde moet bij de benadeelde voldoende zekerheid bestaan dát er schade is veroorzaakt. Dat hoeft volgens de Hoge Raad geen absolute zekerheid te zijn, maar kan ook niet zover reiken dat de benadeelde het ‘had behoren te weten’ en dus een objectieve maatstaf leidend moet zijn. Het gaat om de subjectieve maatstaf en bijkomend de omstandigheden van het geval.
Is je vordering tot schadevergoeding echt verjaard?
Het kan zijn dat je eerder geadviseerd bent dat je zaak niet meer actueel is omdat je vordering zou zijn verjaard. Mogelijk kan een second opinion ertoe leiden dat je vordering niet is verjaard en dat de aanvang van de verjaringstermijn voor het vorderen van schadevergoeding niet, of pas later is gaan lopen. Het gaat immers niet om een objectieve maatstaf, maar er moet op een subjectieve manier naar gekeken worden. Let wel op de termijn van twintig jaar na de schadeveroorzakende gebeurtenis: die loopt los van je bekendheid met de schade, behalve bij letsel en overlijden (art. 3:310 lid 1 en 5 BW). Laat je hierover goed adviseren door een ervaren advocaat procesrecht.
Veelgestelde vragen over de verjaring van een schadevordering
Wanneer begint de verjaringstermijn van een schadevordering te lopen?
Op de dag na die waarop je zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon daadwerkelijk bekend bent geworden (art. 3:310 lid 1 BW). Volgens de Hoge Raad is dat het geval als je daadwerkelijk in staat bent een vordering in te stellen: je hebt voldoende, niet per se absolute zekerheid dat de schade is veroorzaakt door tekortschietend of foutief handelen van die persoon (ECLI:NL:HR:2022:627).
Is een vermoeden van schade genoeg om de termijn te laten lopen?
Nee. Een enkel vermoeden van schade of van wie aansprakelijk is, volstaat niet. Ook wat je redelijkerwijs had kunnen of moeten begrijpen, is niet beslissend; het gaat om daadwerkelijke bekendheid (ECLI:NL:HR:2022:627).
Verjaart een schadevordering altijd na twintig jaar?
Meestal wel: los van je bekendheid verjaart de vordering in ieder geval twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (art. 3:310 lid 1 BW). Bij milieu- en bodembewegingsschade is dat dertig jaar (lid 2). Bij letsel en overlijden geldt geen termijn van twintig jaar, alleen de vijfjaarstermijn vanaf bekendheid (lid 5).
Kun je de verjaring van een schadevordering stuiten met een brief?
Ja. Een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin je je recht op nakoming ondubbelzinnig voorbehoudt, stuit de verjaring (art. 3:317 lid 1 BW). Dat geldt ook voor vorderingen tot schadevergoeding (ECLI:NL:HR:2014:766). Daarna begint een nieuwe termijn van ten hoogste vijf jaar (art. 3:319 BW).
Controleert de rechter zelf of een vordering is verjaard?
Nee. De rechter mag verjaring niet ambtshalve toepassen; de aansprakelijke partij moet zich er zelf op beroepen (art. 3:322 lid 1 BW).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:310, 3:316, 3:317, 3:319 en 3:322
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:3
- Hoge Raad 22 april 2022, ECLI:NL:HR:2022:627 (aanvang verjaringstermijn, daadwerkelijke bekendheid)
- Hoge Raad 28 maart 2014, ECLI:NL:HR:2014:766 (stuiting op grond van art. 3:317 lid 1 BW ook bij schadevorderingen)
Wil je advies over verjaring van je schadevordering?
Wil je advies inwinnen over verjaring bij een aanspraak tot schadevergoeding? Neem dan contact op met de procesrecht advocaten Remko Roosjen of Sander van Someren Gréve bij MAAK advocaten. Wij kunnen je begeleiden bij het opstarten van een procedure of je adviseren bij de vraag of een vordering verjaard is.