Voedselcontactmaterialen: wat vraagt je afnemer?

Gepubliceerd

Blog delen

WhatsAppLinkedIn

Eist je afnemer een verklaring van overeenstemming voor voedselcontactmaterialen? Dat zijn materialen en voorwerpen die met levensmiddelen in contact komen of daarvoor bestemd zijn. Als advocaat product law bij MAAK Advocaten N.V. in Amsterdam leg ik uit wat die verklaring is, wie haar afgeeft en wanneer je een advocaat laat meekijken.

In het kort

  • Voor kunststof eist je afnemer de verklaring van overeenstemming, die de exploitant verstrekt in alle stadia behalve de detailhandel (artikel 15 Verordening 10/2011).
  • Of je verklaring volstaat, hangt af van je rol, de informatie van je leverancier en de bewijsstukken die je op verzoek kunt tonen (artikel 16 Verordening 10/2011).
  • De NVWA houdt toezicht (artikel 25 Warenwet); de overgangsdata voor kunststof en bisfenol A zijn deels verstreken, dus beoordeel voorraad per partij.
  • Laat een gespecialiseerde advocaat product law meekijken voordat je de verklaring ondertekent, een vrijwaring accepteert of de NVWA antwoordt.

Het artikel behandelt kunststof, want daarvoor werkt Verordening (EU) nr. 10/2011 de verklaring uit. Verpakkingsafval, terugroepen en PFAS staan in aparte artikelen: wettelijke eisen aan verpakkingen, voedselveiligheid en terugroepen en het PFAS-verbod. Het overzicht staat bij product compliance.

Wat vraagt je afnemer eigenlijk?

Je afnemer spreekt van een conformiteitsverklaring. De wet noemt dit een schriftelijke verklaring van overeenstemming (artikel 16 lid 1 Verordening (EG) nr. 1935/2004); voor kunststof werken artikel 15 en bijlage IV van Verordening (EU) nr. 10/2011 de inhoud uit.

Een voedselcontactmateriaal is bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, is er al mee in contact geweest of wordt redelijkerwijs geacht bestanddelen aan levensmiddelen af te geven (artikel 1 lid 2 Verordening 1935/2004). De algemene eis: geen overdracht in hoeveelheden die de gezondheid in gevaar kunnen brengen, de samenstelling onaanvaardbaar wijzigen of de organoleptische eigenschappen verslechteren (artikel 3 lid 1).

Kunststof mag alleen in de handel worden gebracht als het voldoet aan de artikelen 3, 15 en 17 van Verordening 1935/2004, is vervaardigd volgens goede fabricagemethoden (Verordening (EG) nr. 2023/2006), voldoet aan de samenstellings- en verklaringseisen van de hoofdstukken II, III en IV van Verordening 10/2011 en, bij gerecycled kunststof, aan Verordening (EU) 2022/1616 (artikel 4 Verordening 10/2011). De verklaringseisen horen dus bij de voorwaarden om kunststof in de handel te brengen.

Bedrijven komen bij mij met de vraag: “Onze afnemer vraagt een conformiteitsverklaring en migratietests, en wij weten niet goed wat we moeten sturen.” Mijn eerste stap is niet het lab, maar uitzoeken wat je levert en aan wie. Daarna kijken we welke verklaring de wet voor jouw stap in de keten vraagt en wat je al in huis hebt. Meestal is een groot deel er al; het zit alleen niet bij elkaar. Dat zoeken wij uit, zodat jij met één complete set bij je afnemer terugkomt.

Let op: Je afnemer wil je verklaring vóór de eerste levering en je tekent haar zonder dat iemand de inhoud heeft nagelopen. Dan sta je met je naam in voor wat erin staat, terwijl kunststof alleen op de markt mag als aan artikel 4 Verordening (EU) nr. 10/2011 is voldaan. Laat een gespecialiseerde advocaat product law in Nederland meekijken voordat je de verklaring ondertekent of verstuurt.

Wil je weten welke verklaring jouw stap in de keten vraagt? Leg je situatie voor aan ons team via de pagina advocaat product law.

Voor wie en in welk stadium geldt de verklaring?

De verklaring hoort bij materialen, tussenproducten en stoffen in alle stadia behalve de detailhandel (artikel 15 lid 1 Verordening 10/2011) en wordt verstrekt door de exploitant (lid 2).

Exploitant is wie verantwoordelijk is voor de naleving binnen het bedrijf onder zijn beheer (artikel 2 lid 2 onder d Verordening 1935/2004). Verordening 1935/2004 en Verordening 10/2011 kennen geen aparte rol van importeur; bijlage IV noemt de exploitant die het materiaal produceert of invoert. De exploitant die het materiaal op de markt brengt, valt eronder, ook als hij het invoert.

Materialen die nog niet met levensmiddelen in contact zijn geweest, gaan bij het in de handel brengen vergezeld van aanduidingen (artikel 15 lid 1 Verordening 1935/2004). Dat zijn “voor levensmiddelen”, een gebruiksaanduiding of het symbool van bijlage II; indien nodig bijzondere gebruiksinstructies; naam en adres van de fabrikant, de verwerker of een in de Unie gevestigde verantwoordelijke verkoper; en een identificatie voor de traceerbaarheid. Op de Nederlandse markt zijn de gebruiksaanwijzing en de aanduidingen van artikel 15 in het Nederlands (artikel 5 Warenwetbesluit verpakkingen en gebruiksartikelen).

Wat staat er in de verklaring en welk bewijs hoort erbij?

Bijlage IV bij Verordening 10/2011 noemt de gegevens: wie de verklaring afgeeft, wie produceert of invoert, wat is verklaard, de datum en de bevestiging dat aan de verordening en aan de artikelen 3, 11 lid 5, 15 en 17 van Verordening 1935/2004 is voldaan.

Bijlage IV vraagt ook informatie waarmee je afnemer aan zijn eigen eisen kan voldoen: over stoffen met beperkingen (punt 6 en 7) en over gebruiksspecificaties zoals levensmiddel, tijd, temperatuur en oppervlak ten opzichte van volume (punt 8). Sinds 2025 zijn er bevestigingen voor herverwerkt kunststof en stoffen uit afval bijgekomen (punt 10 en 11). De verordening noemt geen verplichte vorm en geen termijn.

Naast de verklaring moet de exploitant passende documentatie hebben en op verzoek aan de bevoegde autoriteiten verstrekken: testomstandigheden en -resultaten, berekeningen en de redenering waarmee conformiteit wordt aangetoond (artikel 16 lid 1 en 2 Verordening 10/2011). De totale migratielimiet is in de regel 10 milligram per vierkante decimeter (artikel 12 lid 1; voor levensmiddelen voor zuigelingen en peuters 60 milligram per kilogram simulant, lid 2); de limieten per stof staan in bijlage I. Het lab voert de metingen uit. Wat je daarmee verklaart en voor welke gebruiksomstandigheden je instaat, is een juridische keuze.

Voor bisfenol A (BPA) en andere gevaarlijke bisfenolen geldt sinds 20 januari 2025 Verordening (EU) 2024/3190: een verbod op het gebruik van BPA in onder meer kunststoffen en vernissen en coatings en op het in de handel brengen van daarmee gemaakte materialen, behoudens bijlage II en de overgangstermijnen, en een verklaring met een lijst van de gebruikte bisfenolen (artikel 1 lid 2, artikel 3 lid 1, artikel 8, artikel 11 en 12 en bijlage III). Voor een afgewerkt kunststof voorwerp stellen dus twee bepalingen een verklaring: artikel 15 Verordening 10/2011 en artikel 8 Verordening 2024/3190. De verklaring moet beide onderwerpen dekken; de tekst zegt niet of dat in één of twee documenten moet.

Wat leg je vast met je leverancier en je afnemer?

Je verklaring is zo volledig als de informatie van je leverancier: bijlage IV vraagt gegevens over stoffen en gebruiksvoorwaarden, en de verklaring wordt vernieuwd als ingrijpende wijzigingen in samenstelling of productie tot veranderingen in de migratie leiden of als er nieuwe wetenschappelijke gegevens beschikbaar komen (artikel 15 lid 3 Verordening 10/2011). Regel die informatieplicht daarom in je contract.

In het contract met je leverancier regel ik dat hij je de informatie levert die je voor je verklaring nodig hebt, dat hij wijzigingen meldt en wie de kosten van een afgekeurde partij draagt. Een garantie dat zijn product “voldoet aan alle regels voor voedselcontact” is snel getekend, maar schiet in een discussie tekort; een werkafspraak met een garantie die reikt tot wat de leverancier kan weten geeft je wat je voor je eigen verklaring nodig hebt.

Een hypothetisch voorbeeld: een fabrikant van kunststof bakjes krijgt van een supermarktketen een overeenkomst die vóór de eerste order een verklaring en migratietests eist, met een vrijwaring voor de juistheid. Hij heeft testrapporten, maar geen ondertekende verklaring en geen afspraken met de leverancier van het granulaat.

Let op: Je afnemer legt een garantie of vrijwaring op de verklaring, terwijl je leverancier geen of een onvolledige verklaring geeft. Dan sta je in voor informatie die je niet zelf kunt nalopen, terwijl de verklaringseisen bij de voorwaarden voor het in de handel brengen horen (artikel 4 Verordening 10/2011). Leg de formulering voor aan een gespecialiseerde advocaat product law in Nederland zodra je afnemer een vrijwaring vraagt.

Wat doe je als de NVWA om de verklaring of om bewijsstukken vraagt?

De NVWA houdt toezicht op de naleving (artikel 25 lid 1 Warenwet) en de exploitant moet bewijsstukken op verzoek aan de bevoegde autoriteiten beschikbaar stellen (artikel 16 lid 1 Verordening 10/2011).

Handelen in strijd met onder meer artikel 3, artikel 17 en bepaalde leden van artikel 15 van Verordening 1935/2004 en met de voorschriften die krachtens artikel 5 lid 1 daarvan zijn gesteld, is verboden (artikel 2 lid 3 Warenwetbesluit verpakkingen en gebruiksartikelen). Ter handhaving kan de Minister een last onder bestuursdwang opleggen (artikel 32 Warenwet) of in plaats daarvan een last onder dwangsom (artikel 5:32 Awb); voor een overtreding kan een bestuurlijke boete worden opgelegd (artikel 32a lid 1 Warenwet).

Versie 03 van de beleidsregel IB03-SPEC 61 van de NVWA geldt vanaf 1 december 2026. Volgens die versie worden overtredingen ingedeeld naar de ernst van het mogelijke gevolg voor de gezondheid; ook niet voldoen aan een formele eis telt. Overtredingen worden volgens de beleidsregel doorgaans bestuurlijk beboet; tot 1 december 2026 geldt nog versie 02. Volgens de beleidsregel zijn correctieve maatregelen onder meer het uit de markt halen van onveilige verpakkingen of gebruiksartikelen, een publiekswaarschuwing (artikel 21 lid 1 Warenwet) en een terugroepactie (lid 2). Zie ook handhaving door de NVWA.

Krijg je een last of boete onder de Warenwet, dan staat daartegen bezwaar open; de termijn is zes weken en begint op de dag na de bekendmaking (artikel 7:1, 6:7 en 6:8 lid 1 Awb).

Eerst rustig lezen wat precies gevraagd wordt, door wie, en over welk product en welke partij. Dan breng ik de stukken bij elkaar: de verklaring van overeenstemming, de specificaties van je leveranciers, de migratietests of berekeningen, de documentatie van je productieproces en de leveringen aan je afnemers. Ik reageer namens het bedrijf met de stukken die er zijn en zeg erbij wat we nog uitzoeken. Een late, onvolledige reactie kost vaak meer dan een eerlijke reactie met een duidelijke planning. Komt er een maatregel, dan bereiden we samen de zienswijze voor.

Let op: De NVWA vraagt om je verklaring en bewijsstukken, of er ligt al een last of boete. Wat je overlegt en toelicht, telt later mee in een maatregel, en tegen een besluit loopt een bezwaartermijn van zes weken (artikel 6:7 Awb). Laat een gespecialiseerde advocaat product law in Nederland beoordelen wat je overlegt voordat je reageert of voorraad uit de handel haalt.

Wat doe je met voorraad nu de eerste overgangsdata zijn verstreken?

Stel per partij vast wanneer die voor het eerst in de handel is gebracht. De overgangsdata van Verordening (EU) 2025/351 (16 december 2025 en 16 september 2026, artikel 4) en de eerste BPA-termijn (20 juli 2026, artikel 11 en 12 Verordening 2024/3190) zijn verstreken.

RegelingDatumStandArtikel
Kunststof (wijziging Verordening 10/2011)16 september 2026verstrekenartikel 4 lid 1 Verordening 2025/351
BPA, eenmalig en herhaald gebruik20 juli 2026; verhandelen herhaald gebruik tot 20 juli 2027eerste datum verstrekenartikel 11 lid 1, artikel 12 lid 1 en 3 Verordening 2024/3190
BPA, eenmalig gebruik: voorwerpen voor het conserveren van groenten of fruit (met uitzondering van producten uit bijlage I Richtlijn 2001/112/EG) of van visserijproducten, en voorwerpen met een met BPA gemaakte vernis of coating alleen op het metalen buitenoppervlak20 januari 2028loopt nogartikel 11 lid 2
BPA, herhaald gebruik: professionele productieapparatuur20 januari 2028; verhandelen tot 20 januari 2029loopt nogartikel 12 lid 2 en 3

Eenmalig-gebruiksvoorwerpen die onder artikel 11 lid 1 of 2 voor het eerst in de handel zijn gebracht, mogen nog twaalf maanden na afloop van de toepasselijke termijn worden gevuld en verzegeld; het verpakte levensmiddel mag worden verhandeld tot uitputting van de voorraden (artikel 11 lid 3 Verordening 2024/3190).

Kunststof dat vóór 16 september 2026 voor het eerst in de handel is gebracht en voldeed aan de oude tekst, mag tot uitputting van de voorraden worden verhandeld (artikel 4 lid 1 Verordening 2025/351). Wat daarna voor het eerst op de markt komt, moet aan de gewijzigde tekst voldoen. Voor tussenproducten en stoffen die aan de oude tekst voldeden, na 16 december 2025 voor het eerst in de handel zijn gebracht en niet aan de nieuwe tekst voldoen, moet de verklaring dat vermelden en zeggen dat ze alleen mogen worden gebruikt voor materialen die vóór 16 september 2026 in de handel komen (artikel 4 lid 2).

Mijn eerste stap is vaststellen welke partijen wanneer voor het eerst in de handel zijn gebracht: dat staat in je administratie. Daarna beslis je per partij of je ze laat staan, verkoopt of terugneemt. Ik zet geen “oude voorraad” in een contract zonder datum en partij. Ik neem ook niet alle twijfelgevallen direct uit de handel, maar stel per partij vast wat vóór de datum voor het eerst in de handel is gebracht en pak alleen de rest aan. Zo schrijf je geen gezonde voorraad af en heb je een dossier als de toezichthouder erom vraagt.

Wanneer schakel je een advocaat in?

Zodra het gaat om risico, contract of toezichthouder, bijvoorbeeld bij een garantie of vrijwaring op de verklaring of een vraag van de NVWA (artikel 15 en 16 Verordening (EU) nr. 10/2011).

De technische kant, migratietests, materiaalspecificaties en samenstelling, doe je met je kwaliteitsafdeling, je leverancier en een erkend lab. Een advocaat heb je nodig zodra het over risico, contract of toezichthouder gaat: je afnemer wil een garantie of vrijwaring op de verklaring, je leverancier wil of kan geen verklaring afgeven, de NVWA vraagt om bewijsstukken, of je wilt weten wat je met voorraad van vóór een overgangsdatum mag. Wacht daar niet mee tot er een brief ligt.

SituatieWat er op het spel staatWaarom een advocaat
Afnemer eist verklaring en tests vóór afnamekunststof mag alleen in de handel als aan artikel 4 Verordening 10/2011 is voldaan, waaronder de verklaringseisen van hoofdstuk IV; de verklaring geldt in alle stadia behalve de detailhandel (artikel 15)wat je verklaart en voor welke gebruiksomstandigheden je instaat, is een juridische keuze
Leverancier geeft geen of een onvolledige verklaringjij blijft exploitant die op de markt brengt, ook als je invoert (artikel 2 lid 2 onder d Verordening 1935/2004; bijlage IV punt 2 Verordening 10/2011)verhaal, informatieplicht en kostenverdeling zijn contractenrecht
NVWA vraagt om verklaring of bewijsstukkentoezicht (artikel 25 Warenwet); bewijsstukken op verzoek (artikel 16 Verordening 10/2011)wat je overlegt telt later mee in een maatregel; bezwaar heeft een termijn
Afnemer eist garantie of vrijwaringwat je contractueel garandeert of vrijwaart staat in de overeenkomst; de verklaringseisen horen bij de voorwaarden om kunststof in de handel te brengen (artikel 4 Verordening 10/2011)de formulering bepaalt wat je kunt waarmaken en verhalen
Voorraad rond overgangsdataartikel 4 Verordening 2025/351; artikel 11 en 12 Verordening 2024/3190per partij aantonen wanneer die voor het eerst in de handel is gebracht is bewijs- en contractwerk

Hoe werkt MAAK Advocaten bij voedselcontactmaterialen?

Wij treden op voor fabrikanten en importeurs van verpakkingen en keukenartikelen en voor afnemers die de verplichting doorleggen: rolanalyse, contracten, contact met de NVWA, zienswijze, bezwaar en beroep.

Testmethoden en laboratoriumadvies vallen buiten onze dienstverlening. Zie ook plastic en verpakkingsindustrie.

Veelgestelde vragen over voedselcontactmaterialen

Wat is een conformiteitsverklaring voor voedselcontactmaterialen?

Een conformiteitsverklaring voor voedselcontactmaterialen is de schriftelijke verklaring van overeenstemming van artikel 16 lid 1 Verordening (EG) nr. 1935/2004. Voor kunststof is zij uitgewerkt in artikel 15 en bijlage IV van Verordening (EU) nr. 10/2011: de exploitant verstrekt haar in alle stadia behalve de detailhandel.

Krijgt de consument ook een verklaring van overeenstemming?

Nee. De verklaring geldt voor de stadia anders dan de detailhandel (artikel 15 lid 1 Verordening 10/2011). Voor de consument gelden etikettering (artikel 15 Verordening 1935/2004) en, bij kunststof voorwerpen met beperkingen op levensmiddelen, temperatuur of oven en magnetron, gebruiksinstructies (artikel 14 bis lid 2 Verordening 10/2011).

Wie geeft de verklaring af als ik het materiaal invoer?

De exploitant (artikel 15 lid 2 Verordening 10/2011). Verordening 1935/2004 en Verordening 10/2011 kennen geen aparte rol van importeur; bijlage IV noemt de exploitant die het materiaal produceert of invoert. De exploitant die het materiaal op de markt brengt, valt eronder, ook als hij het invoert.

Zijn de overgangstermijnen voor kunststof en BPA verstreken?

Gedeeltelijk. De overgangsdatum voor kunststof (16 september 2026, artikel 4 Verordening 2025/351) en de eerste datum voor bisfenol A (BPA) (20 juli 2026, artikel 11 en 12 Verordening 2024/3190) zijn verstreken. Sommige BPA-termijnen lopen nog tot 20 januari 2028.

Wanneer schakel je een advocaat in bij voedselcontactmaterialen?

Zodra het gaat om risico, contract of toezichthouder, bijvoorbeeld bij een garantie of vrijwaring op de verklaring of een vraag van de NVWA. Laat een gespecialiseerde advocaat product law in Nederland meekijken. Bij MAAK Advocaten in Amsterdam beoordelen wij de stukken en het contract.

Primaire bronnen

Eist je afnemer een verklaring van overeenstemming, of vraagt de NVWA om bewijsstukken? Leg je situatie voor aan ons team via de pagina advocaat product law, het liefst met de verklaring, de specificaties van je leverancier, je inkoop- of leveringsvoorwaarden en de vraag van je afnemer. — Martin Krüger

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
Wie ben je?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?