De F-gassenverordening bepaalt welke koel-, airco- en warmtepompapparatuur en welke gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) je in de handel mag brengen. Het gaat om Verordening (EU) 2024/573, met verboden per type apparatuur en quota voor fluorkoolwaterstoffen (HFK’s). MAAK Advocaten N.V. in Amsterdam legt uit wie de plichten draagt en wanneer je een advocaat product law laat meekijken.
In het kort
- De F-gassenverordening verbiedt per type apparatuur het in de handel brengen met een GWP boven de grens of met alle F-gassen, met eigen datums (bijlage IV).
- Quota gaan naar producenten en importeurs van HFK’s; wie voorgevulde apparatuur invoert, valt onder artikel 19 en moet de HFK’s in het quotasysteem verantwoorden.
- De importeur in de aangifte is de in het F-gasportaal geregistreerde onderneming met het quotum of de toestemming daarvoor, als de verordening dat vereist (artikel 23 lid 2).
- Laat een gespecialiseerde advocaat product law meekijken voordat je een garantie geeft, een leveringscontract tekent, voorraad afboekt of de toezichthouder antwoordt.
REACH, PFAS en afvalregels zijn andere regimes: zie het PFAS-verbod, de REACH-verplichtingen voor producten en de regels voor product recycling. Overzicht: product compliance en de hub product-gerelateerde milieuwetgeving.
Wat regelt de F-gassenverordening en voor wie geldt ze?
Verordening (EU) 2024/573 geldt rechtstreeks voor ondernemingen. Ze regelt lekcontrole, certificering, verboden op het in de handel brengen, etikettering, quota voor HFK’s, handelscontroles en rapportage (artikel 1, 2 en 38).
In Nederland is het verboden te handelen in strijd met de genoemde bepalingen van de verordening (artikel 4 Besluit gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen). De Minister van Klimaat en Groene Groei is de bevoegde autoriteit voor de in artikel 3 Besluit genoemde artikelen van de verordening.
Verboden gaan over producttypen (artikel 11 en bijlage IV), quota over de hoeveelheid HFK’s (artikel 16 tot en met 19) en gebruiksverboden over het gebruik van gassen met een hoog GWP bij onderhoud (artikel 13).
“In de handel brengen” is onder meer de vrijgave door de douane voor het vrije verkeer of het voor het eerst in de Unie leveren aan een ander (artikel 3 punt 6), dus niet alleen verkopen in Nederland. Welke plichten bij jou liggen, volgt uit je rol in de keten en uit wie in de douaneaangifte staat; het contract bepaalt hoe je het risico daarvan met je partners verdeelt.
Bedrijven komen bij mij met de vraag: “Wij willen warmtepompen of koelapparatuur importeren, en onze leverancier zegt dat het ‘F-gas-proof’ is.” Of een afnemer vraagt om een conformiteitsverklaring en het bedrijf weet niet welke. Mijn eerste stap is niet het gas maar het model: welk type apparaat, welke capaciteit, welk koudemiddel en wanneer het in de handel komt. Daarna weten we welke datum uit de verordening voor dat apparaat geldt, wie de verplichtingen draagt en wat je daarvoor in de douaneaangifte nodig hebt.
Welke koel- en warmtepompapparatuur mag je nog in de handel brengen?
Bijlage IV bij artikel 11 lid 1 verbiedt per type apparatuur het in de handel brengen met gassen boven een GWP-grens (aardopwarmingsvermogen) of, bij de latere datums, met alle F-gassen, elk met een eigen datum. Welke datum geldt, hangt af van type, capaciteit en gas.
| Type apparatuur | Grens | Verbod vanaf | Bijlage IV |
|---|---|---|---|
| Autonoom opererende airco en warmtepompen tot en met 12 kW | GWP van 150 of meer | 1 januari 2027 | punt 8 onder b |
| Idem tot en met 12 kW | alle F-gassen | 1 januari 2032 | punt 8 onder c |
| Idem meer dan 12 kW tot en met 50 kW | GWP van 150 of meer | 1 januari 2027 | punt 8 onder d |
| Lucht-water-splitsystemen tot en met 12 kW | GWP van 150 of meer | 1 januari 2027 | punt 9 onder b |
| Lucht-lucht-splitsystemen tot en met 12 kW | GWP van 150 of meer | 1 januari 2029 | punt 9 onder c |
| Splitsystemen tot en met 12 kW | alle F-gassen | 1 januari 2035 | punt 9 onder d |
Bijlage IV kent ook grenzen voor chillers en andere apparatuur. Waar de tekst een veiligheidsuitzondering toelaat, moet de apparatuur gelabeld zijn dat ze alleen wordt gebruikt waar de veiligheidseisen dat vereisen (artikel 12 lid 15).
De Commissie kan op gemotiveerd verzoek van een bevoegde autoriteit van een lidstaat een uitzondering van maximaal vier jaar verlenen (artikel 11 lid 5). Voor twee typen binnenopgestelde monoblock-warmtepompen is dat gebeurd met Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2486: ze treedt op 1 december 2026 in werking en geldt van 1 januari 2027 tot en met 31 december 2027 (artikel 2), alleen voor apparatuur met het label van artikel 12 lid 2.
Wat doe je met voorraad rond een verbodsdatum?
Gedurende één jaar na elke datum uit bijlage IV mag je apparatuur die vóór die datum rechtmatig in de handel is gebracht alleen nog verder leveren of beschikbaar stellen als je aantoont dat ze vóór die datum rechtmatig in de handel is gebracht (artikel 11 lid 1, laatste alinea). Wie in dat jaar levert, toont per partij aan wanneer die in de handel kwam.
Eerst stel ik vast welke apparaten wanneer in de handel zijn gebracht; dat staat in je administratie en je douaneaangiftes. Mijn eerste stap is dat bewijs per partij op orde brengen. Daarna beslis je per partij of je ze laat staan, verkoopt of terugneemt. Ik haal niet alle apparaten met een verdacht koudemiddel direct uit het assortiment, maar pak per partij alleen aan wat niet vóór de datum in de handel is gebracht: zo boek je geen gezonde voorraad af en heb je een dossier als de toezichthouder erom vraagt. Ik zou nooit “oude voorraad” in een contract zetten zonder datum en partijnummer.
Heb je als importeur van apparatuur een quotum nodig?
Quota gaan naar producenten en importeurs van HFK’s, via het F-gasportaal van de Commissie (artikel 16 lid 1 en artikel 17 lid 4). Wie voorgevulde koel-, airco- of warmtepompapparatuur met HFK’s invoert, valt onder artikel 19.
Onder artikel 19 mag je de apparatuur alleen in de handel brengen als de HFK’s erin in het quotasysteem zijn verantwoord (lid 1). Fabrikanten en importeurs stellen een conformiteitsverklaring op (lid 2). Waren de HFK’s niet eerder in de handel, dan laat de importeur de documentatie, de verklaring en zijn verslag jaarlijks bevestigen door een onafhankelijke, in het F-gasportaal geregistreerde auditor (lid 3). Artikel 19 geldt niet voor ondernemingen die per jaar minder dan 10 ton CO2-equivalent HFK’s in zulke apparatuur in de handel brengen (lid 6).
Een importeur zonder vestiging in de Unie moet voor voorgevulde apparatuur een enige vertegenwoordiger met vestiging in de Unie aanwijzen die de volledige verantwoordelijkheid draagt (artikel 19 lid 5). Hetzelfde geldt voor bulkgassen (artikel 11 lid 8) en voor quota (artikel 18 lid 1). Die enige vertegenwoordiger is iets anders dan de EU-gemachtigde uit de CE-markering en de productveiligheidsregels.
Staat een onderneming met vestiging in de Unie als importeur in de aangifte, dan geldt de plicht van artikel 19 lid 5 niet voor haar. Voert je leverancier buiten de Unie zelf in, dan moet hij een enige vertegenwoordiger aanwijzen.
Wie staat als importeur in de douaneaangifte en wat betekent dat?
Wie F-gassen of apparatuur met F-gassen invoert of uitvoert, heeft een geldige registratie in het F-gasportaal nodig (artikel 20 lid 4). Een geldige registratie op het moment van invoer of uitvoer geldt als de vergunning die artikel 22 vereist (artikel 20 lid 5 en artikel 22 lid 1).
Voor het in het vrije verkeer brengen is de importeur in de aangifte de onderneming die houder is van het quotum of van de toestemming om het quotum te gebruiken, als de verordening dat vereist, en die in het F-gasportaal is geregistreerd (artikel 23 lid 2). Het F-gasportaal is een systeem van de Commissie en geen Nederlandse registratie.
Het meeste verschil maakt de vraag welke partij als importeur in de aangifte staat, wie dus de registratie en de verklaring regelt en wie de gegevens levert. Ik zet de rolverdeling in één korte alinea die je in de eerstvolgende contractronde kunt gebruiken. Langere clausules schrijven we samen als de rolverdeling vaststaat. Mijn voorstel: de Nederlandse importeur of distributeur staat als importeur in de aangifte en regelt registratie, verklaring en controle; de fabrikant levert de gegevens. Dat is het eenvoudigst als dat een partij met een vestiging in de Unie is.
Wat moet je zelf regelen: label en certificaat?
De in artikel 12 lid 1 genoemde apparatuur met F-gassen, waaronder koel-, airco- en warmtepompapparatuur, mag sinds 1 januari 2025 alleen in de handel komen met een label (artikel 12 lid 1 en artikel 38).
Het label noemt het gas, de hoeveelheid in gewicht en in CO2-equivalent en de GWP, in de officiële taal of talen van de lidstaat waar het product in de handel komt (artikel 12 lid 3 en 4).
Natuurlijke personen die de in artikel 5 genoemde apparatuur installeren, onderhouden, repareren, buiten gebruik stellen of op lekken controleren, moeten gecertificeerd zijn; rechtspersonen die die apparatuur installeren, onderhouden, repareren of buiten gebruik stellen ook (artikel 10 lid 1 en 2). In Nederland geeft een erkende instelling het certificaat af (artikel 6 Besluit). Lekcontrole en rapportage vallen buiten dit artikel.
Wat doe je als de toezichthouder of de douane om documenten vraagt?
Douane en markttoezichtautoriteiten handhaven de verbodsbepalingen en andere in- en uitvoerbeperkingen van de verordening (artikel 23 lid 1). In de Wet milieubeheer is de bestuursrechtelijke handhaving van titel 9.2 tot en met 9.5 opgedragen aan Onze Minister (artikel 18.2b, eerste lid, onder a); welke dienst in een concreet geval optreedt, beoordelen wij per dossier.
De sancties stellen de lidstaten vast (artikel 31 lid 1 en 3).
Eerst rustig lezen wat precies wordt gevraagd, over welk apparaat en welke periode. Dan de stukken bij elkaar: de conformiteitsverklaring, de documentatie van de gashoeveelheid, het label, de douaneaangifte met het registratienummer en de afspraken met je partners in de keten. Ik reageer namens het bedrijf met wat er is en zeg erbij wat we nog uitzoeken. Is er iets niet op orde, dan zetten we in dezelfde brief neer hoe en wanneer het wordt hersteld. Komt er een besluit of last, dan bereiden we samen de zienswijze voor en bewaken we de termijnen voor bezwaar en beroep.
Wat verbiedt Verordening 2024/590 voor ozonlaagafbrekende stoffen?
Verordening (EU) 2024/590 verbiedt productie, in de handel brengen, verdere levering, gebruik, invoer en uitvoer van ozonlaagafbrekende stoffen uit bijlage I (artikel 4), en het in de handel brengen, de verdere levering, invoer en uitvoer van producten en apparatuur die ze bevatten of ervan afhankelijk zijn (artikel 5). Voor sommige gebruiken en voor toegestane invoer en uitvoer gelden uitzonderingen (onder meer artikel 6 tot en met 10, 12, 13 en 14).
Voor toegestane invoer en uitvoer is een vergunning van de Commissie nodig, en een onderneming zonder vestiging in de Unie moet voor die vergunning een enige vertegenwoordiger met vestiging in de Unie aanwijzen (artikel 13 lid 2, artikel 14 lid 3 en artikel 16 lid 3). In Nederland is het verboden te handelen in strijd met de in artikel 8 lid 1 Besluit genoemde artikelen van de verordening.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Zodra het gaat om rol, contract of toezichthouder, bijvoorbeeld bij een garantie of vrijwaring voor de F-gassenverordening, een vraag van de toezichthouder of voorraad rond een verbodsdatum (artikel 11, 19 en 23 Verordening 2024/573): laat dan een advocaat product law meekijken.
Het koudemiddel van een model opzoeken, het label laten maken en de registratie in het portaal regel je zelf of met een compliance-adviseur; dat is vooral administratief en technisch werk. Een advocaat heb je nodig op het moment dat het over rol, contract of toezichthouder gaat: je wilt weten wie in jouw keten de verplichtingen van de voorgevulde apparatuur draagt, je afnemer legt de conformiteitsverklaring en de gevolgen bij jou neer, je krijgt een vraag van de inspectie, of je hebt partijen ingevoerd waar je achteraf aan twijfelt. Wacht daar niet mee tot er een brief ligt.
| Situatie | Wat er op het spel staat | Waarom een advocaat |
|---|---|---|
| Leverancier buiten de EU levert apparatuur die onder een verbod valt | wie als importeur de plicht draagt en of de levering nog in de handel mag (artikel 11 lid 1, artikel 19) | de technische toets zegt of het product voldoet; hoe het risico wordt verdeeld, volgt uit de overeenkomst |
| Afnemer of installateur eist garantie of vrijwaring | contractuele aansprakelijkheid voor naleving | de formulering bepaalt wie betaalt |
| Vraag van de douane of de toezichthouder | bestuursrechtelijke handhaving (artikel 23 lid 1 Verordening, artikel 4 Besluit) | reactie, zienswijze en bezwaar zijn juridisch werk met termijnen |
| Voorraad rond een verbodsdatum | bewijsplicht in het jaar na de datum (artikel 11 lid 1) | per partij aantonen wanneer die in de handel kwam is bewijs- en contractwerk |
Hoe werkt MAAK Advocaten bij de F-gassenverordening?
Wij treden op voor importeurs, leveranciers en installatiebedrijven: rolanalyse, contracten, contact met de autoriteit, zienswijze, bezwaar en beroep in Nederland. Technische keuring, certificering van technici en lekcontrole vallen buiten onze dienstverlening.
Veelgestelde vragen over de F-gassenverordening
Wat is de F-gassenverordening?
De F-gassenverordening is Verordening (EU) 2024/573 over gefluoreerde broeikasgassen. Ze geldt rechtstreeks voor ondernemingen en regelt onder meer verboden op het in de handel brengen, etikettering, quota voor HFK’s, certificering en rapportage (artikel 1, 2 en 38).
Welke apparatuur valt vanaf 1 januari 2027 onder een verbod?
Onder meer autonoom opererende airco en warmtepompen tot en met 50 kW met een GWP van 150 of meer en lucht-water-splitsystemen tot en met 12 kW met een GWP van 150 of meer, behoudens de veiligheidsuitzondering (bijlage IV punt 8 onder b en d en punt 9 onder b). Voor twee typen binnenopgestelde monoblock-warmtepompen geldt vanaf 1 januari 2027 een tijdelijke uitzondering, onder voorwaarden (Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2486).
Heeft een importeur van warmtepompen een quotum nodig?
Quota gaan naar producenten en importeurs van HFK’s (artikel 16 en 17). Wie voorgevulde apparatuur met HFK’s invoert, valt onder artikel 19: de HFK’s erin moeten in het quotasysteem zijn verantwoord, met een conformiteitsverklaring en onder voorwaarden een controle door een onafhankelijke auditor.
Heb je een enige vertegenwoordiger nodig als je leverancier buiten de EU zit?
Een importeur zonder vestiging in de Unie moet voor voorgevulde apparatuur een enige vertegenwoordiger met vestiging in de Unie aanwijzen die de volledige verantwoordelijkheid draagt (artikel 19 lid 5 Verordening 2024/573). Staat een onderneming met vestiging in de Unie als importeur in de aangifte, dan geldt die plicht niet voor haar; voert je leverancier buiten de Unie zelf in, dan wel.
Wanneer schakel je een advocaat in bij de F-gassenverordening?
Zodra het gaat om rol, contract of toezichthouder, bijvoorbeeld bij een garantie of vrijwaring of een vraag van de toezichthouder. Laat een advocaat product law meekijken. Bij MAAK Advocaten in Amsterdam beoordelen wij de stukken en het contract.
Primaire bronnen
- Verordening (EU) 2024/573 (gefluoreerde broeikasgassen): artikel 1 tot en met 3, 10 tot en met 13, 16 tot en met 23, 31 en 38 en bijlage IV, in de vastgestelde tekst van 7 februari 2024.
- Verordening (EU) 2024/590 (stoffen die de ozonlaag afbreken): artikel 4 tot en met 6, 13, 14 en 16.
- Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2486 (uitzondering voor twee typen binnenopgestelde warmtepompen): artikel 1 en 2.
- Besluit gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen: artikel 3, 4, 6 en 8.
- Wet milieubeheer: artikel 18.2b.
Voer je koel- of warmtepompapparatuur in, of vraagt je afnemer een garantie voor de F-gassenverordening? Leg je situatie voor aan ons team via de pagina advocaat product law, het liefst met het leveringscontract, de douaneaangifte en de vraag van je afnemer of de toezichthouder. — Martin Krüger