Hippisch recht is geen aparte wet, maar het gewone recht toegepast op paarden. Dieren zijn geen zaken, maar de regels over zaken gelden wel voor hen (artikel 3:2a BW). Een gekocht paard is non-conform als het niet de eigenschappen heeft die je op grond van de overeenkomst mocht verwachten, ook voor een bij de koop voorzien bijzonder gebruik, zoals de dressuursport (artikel 7:17 lid 2 BW).
Vragen over non-conformiteit van paarden komen in de hippische sector regelmatig voor. Non-conformiteit is de vraag of een paard voldoet aan de overeenkomst. Bij de hippische (top)sport kunnen de financiële belangen groot zijn. Eerder schreven wij al over enkele juridische aspecten omtrent het eigendom van een paard, in deze blog gaan we dieper in op de non-conformiteit van paarden onder het hippisch recht. Ons team adviseert ook over onderzoeksplicht bij de koop van een paard.
Wanneer is een paard non-conform?
Geldt Nederlands kooprecht en niet het Weens Koopverdrag, bijvoorbeeld bij een koop tussen partijen in Nederland, dan moet het afgeleverde paard aan de overeenkomst beantwoorden (artikel 7:17 lid 1 BW). Dat is niet zo als het paard, mede gelet op zijn aard en de mededelingen die de verkoper erover heeft gedaan, niet de eigenschappen bezit die je als koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. Je mag de eigenschappen verwachten die nodig zijn voor een normaal gebruik en waarvan je de aanwezigheid niet hoefde te betwijfelen, en de eigenschappen die nodig zijn voor een bijzonder gebruik dat bij de overeenkomst is voorzien (artikel 7:17 lid 2 BW).
Op een afwijking die je bij het sluiten van de koop kende of redelijkerwijs kon kennen, kun je je niet beroepen (artikel 7:17 lid 5 BW). Wat bij de koop is afgesproken en wat de aankoopkeuring liet zien, is daarom vaak beslissend. Bij een consumentenkoop, dus een koop van een verkoper die handelt in de uitoefening van zijn bedrijf of beroep door een particuliere koper (artikel 7:5 lid 1 onder a BW), wordt vermoed dat een afwijking die zich binnen één jaar na aflevering openbaart, al bij aflevering bestond. Dat geldt niet als de verkoper anders aantoont of als de aard van de zaak of van de afwijking zich daartegen verzet (artikel 7:18a lid 2 BW). Bij een koop tussen particulieren geldt dat vermoeden niet.
Kun je de koop van een paard ongedaan maken bij een verborgen gebrek?
Ontdek je na de koop een gebrek, meld dat dan tijdig aan de verkoper. Je moet de verkoper binnen bekwame tijd nadat je de afwijking hebt ontdekt of redelijkerwijs had behoren te ontdekken, laten weten dat het paard niet aan de overeenkomst beantwoordt. Ontbreekt een eigenschap die het paard volgens de verkoper had, of gaat het om feiten die de verkoper kende of behoorde te kennen maar niet heeft meegedeeld, dan loopt de termijn pas vanaf de ontdekking. Bij een consumentenkoop is een melding binnen twee maanden na de ontdekking op tijd (artikel 7:23 lid 1 BW). Je rechtsvorderingen en verweren verjaren twee jaar na die melding; die termijn loopt niet zolang je je rechten niet kunt uitoefenen door opzet van de verkoper (artikel 7:23 lid 2 en 3 BW).
Is het paard non-conform, dan kun je de koop ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, de ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, moet de verkoper eerst in verzuim zijn (artikel 6:265 lid 2 BW). Je ontbindt met een schriftelijke verklaring, of elektronisch als de koop elektronisch tot stand kwam; je kunt de ontbinding ook door de rechter laten uitspreken (artikel 6:267 BW). Bij een consumentenkoop gelden aanvullende regels over herstel, vervanging, prijsvermindering en ontbinding (artikel 7:22 BW). Soms kun je de koop ook vernietigen wegens dwaling, onder de voorwaarden van artikel 6:228 BW. Of dat lukt, hangt sterk af van de omstandigheden van het geval.
Wat besliste het hof over de verkoop van een dressuurpaard?
Op 19 april 2022 heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden een arrest gewezen over de verkoop en de mogelijke non-conformiteit van een paard (ECLI:NL:GHARL:2022:3026). In het arrest komen verschillende juridische aspecten van het internationale hippisch recht aan bod. Het ging om een internationale koop: de koper woonde in de Verenigde Staten, de verkoper in Nederland. De koper kocht het dressuurpaard voor € 350.000 om het in te zetten in de hoge dressuursport. Hij had het paard vóór de koop twee keer bezichtigd en bereden. Een dierenarts keurde het paard vóór de levering en vond het “Clinical and radiological acceptable”. Na het vervoer naar de Verenigde Staten onderzochten twee dierenartsen van een kliniek in Florida het paard. Volgens hen was het paard licht kreupel aan de achterbenen en kon de bouw van de achterhand kreupelheid veroorzaken. De koper vorderde primair ontbinding en subsidiair vernietiging van de koop, met terugbetaling van de koopprijs. De verkoper voerde verweer. Wij helpen je ook met expediteursverklaring verjaring cmr.
Weens Koopverdrag of consumentenkoop bij koop paard?
Voor de beantwoording van de vraag of er sprake is van non-conformiteit van het paard, moet eerst vaststaan welk juridisch kader op de overeenkomst van toepassing is: het Weens Koopverdrag of het interne Nederlandse kooprecht. Het hof paste Nederlands recht toe, omdat de rechtbank dat kennelijk in navolging van partijen had gedaan en daartegen geen grief was gericht (r.o. 5.5). Het Nederlandse recht omvat het Weens Koopverdrag. Dat verdrag is van toepassing op koopovereenkomsten betreffende roerende zaken tussen partijen die in verschillende staten gevestigd zijn, als die staten verdragsstaten zijn of als volgens het internationaal privaatrecht het recht van een verdragsstaat van toepassing is (artikel 1 lid 1 Weens Koopverdrag). Het verdrag is niet van toepassing op de koop van roerende zaken die zijn gekocht voor persoonlijk gebruik of voor gebruik in gezin of huishouding, tenzij de verkoper te eniger tijd vóór of bij het sluiten van de overeenkomst niet wist of had behoren te weten dat de zaken voor zodanig gebruik werden gekocht (artikel 2 onder a Weens Koopverdrag). Geldt het verdrag niet en is Nederlands recht van toepassing, dan kan een particuliere koper die van een beroeps- of bedrijfsmatige verkoper koopt, zich beroepen op de regels over consumentenkoop (artikel 7:5 lid 1 onder a BW), zoals het bewijsvermoeden van artikel 7:18a lid 2 BW.
De Amerikaanse koper voerde aan dat hij student en amateurruiter was, dat hij geld had moeten lenen om het paard te kopen en dat het dus om een koop voor persoonlijk gebruik ging. Het gerechtshof volgde hem niet. Deelname aan internationale wedstrijden op hoog niveau ligt volgens het hof doorgaans niet binnen het (financiële) bereik van een particulier; het zijn doorgaans bedrijfsmatig handelende partijen die zich daarmee bezighouden. Dat de koper student is, sluit niet uit dat hij daarnaast beroeps- of bedrijfsmatig actief is in de hoge dressuursport, en dat hij geld moest lenen, duidde volgens het hof eerder op een beroeps- of bedrijfsmatige koop. Ook de factuur op naam van een bedrijf in Mexico wees die kant op (r.o. 5.14-5.16). Het Weens Koopverdrag was dus van toepassing. Het hof voegde eraan toe dat dit ook zo zou zijn als de koper het paard wel voor persoonlijk gebruik had gekocht: de verkoper wist dat de koper op hoog niveau internationale wedstrijden reed, en wist dus niet en hoefde niet te weten dat het om persoonlijk gebruik ging (r.o. 5.18). De koper kon zich daarom ook niet beroepen op het bewijsvermoeden voor consumentenkopers (in het arrest: artikel 7:18 lid 2 BW; nu artikel 7:18a lid 2 BW).
Wanneer is een paard non-conform onder het Weens Koopverdrag?
Onder het Weens Koopverdrag moet de verkoper zaken afleveren die voldoen aan de eisen van de overeenkomst. Tenzij partijen anders zijn overeengekomen, beantwoorden de zaken alleen aan de overeenkomst als zij onder meer geschikt zijn voor de doeleinden waarvoor zaken van dezelfde omschrijving gewoonlijk worden gebruikt, en voor een bijzonder doel dat uitdrukkelijk of stilzwijgend aan de verkoper ter kennis is gebracht bij het sluiten van de overeenkomst. Dat laatste geldt niet als uit de omstandigheden blijkt dat de koper niet vertrouwde of redelijkerwijs niet mocht vertrouwen op de vakbekwaamheid en het oordeel van de verkoper (artikel 35 lid 1 en 2 Weens Koopverdrag). De verkoper is niet aansprakelijk als de koper bij het sluiten van de overeenkomst wist of had behoren te weten dat de zaken niet aan de overeenkomst beantwoordden (artikel 35 lid 3). Beslissend is of de zaak non-conform was op het tijdstip waarop het risico op de koper overging, ook al blijkt dat pas later (artikel 36 lid 1). De koper moet de verkoper binnen een redelijke termijn nadat hij de afwijking heeft ontdekt of had behoren te ontdekken, op de hoogte stellen, met opgave van de aard ervan, en in ieder geval binnen twee jaar na de feitelijke afgifte, tenzij die termijn niet overeenstemt met een contractuele garantietermijn (artikel 39). Voor ontbinding van de overeenkomst is daarnaast een wezenlijke tekortkoming nodig (artikel 49 lid 1 onder a). Een tekortkoming is wezenlijk als zij tot zodanige schade leidt dat de andere partij in aanmerkelijke mate wordt onthouden wat zij uit hoofde van de overeenkomst mocht verwachten, tenzij de tekortschietende partij dit gevolg niet heeft voorzien en een redelijk persoon van dezelfde hoedanigheid in dezelfde omstandigheden het evenmin zou hebben voorzien (artikel 25 Weens Koopverdrag).
Het hof oordeelde dat de koper moest stellen en bij voldoende betwisting bewijzen dat het paard op het moment van de risico-overgang niet geschikt was voor het aan de verkoper bekende doel, de hoge dressuursport (artikel 35 lid 2 onder b en artikel 36 lid 1 Weens Koopverdrag; r.o. 5.19). Daarin slaagde hij niet. De verklaringen van de dierenartsen uit Florida dateerden van na de levering, zodat daaruit niet kon worden afgeleid dat het paard bij de levering kreupel was. Bovendien verklaarden zij alleen dat de afwijkende bouw klachten kán veroorzaken (r.o. 5.22). Ook de vergelijking van röntgenfoto’s door een andere dierenarts bevatte vooral “mogelijke” bevindingen; daartegenover stonden het keuringsrapport van vóór de levering en verklaringen dat het paard altijd goed had gefunctioneerd (r.o. 5.25-5.26). De koper had dus onvoldoende onderbouwd gesteld wat er aan het paard schortte en waarom het bij de levering niet geschikt was voor de hoge dressuursport; aan bewijslevering kwam het hof niet toe (r.o. 5.28 en 5.42). Zijn beroep op wanprestatie, dat het hof opvatte als een beroep op een wezenlijke tekortkoming (artikel 25 Weens Koopverdrag), en zijn beroep op dwaling en ongerechtvaardigde verrijking faalden om dezelfde reden (r.o. 5.31-5.40). Conclusie: non-conformiteit van het paard is niet komen vast te staan. Het hof bekrachtigde de vonnissen van de rechtbank Gelderland, die de vorderingen van de koper had afgewezen.
Veelgestelde vragen over non-conformiteit van een paard
Wat is hippisch recht?
Hippisch recht (of paardenrecht) is geen aparte wet, maar het gewone recht toegepast op paarden: koop, stalling, sponsoring, aansprakelijkheid en eigendom. Dieren zijn geen zaken, maar de regels over zaken gelden voor hen, met inachtneming van de beperkingen die uit de wet, het ongeschreven recht, de openbare orde en de goede zeden volgen (artikel 3:2a BW).
Wat kun je doen als je een paard hebt gekocht met een verborgen gebrek?
Meld het gebrek binnen bekwame tijd nadat je het hebt ontdekt of redelijkerwijs had behoren te ontdekken (artikel 7:23 lid 1 BW). Als het paard niet de eigenschappen heeft die je op grond van de overeenkomst mocht verwachten (artikel 7:17 lid 2 BW), kun je de koop ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis dat niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). Je rechtsvorderingen verjaren twee jaar na de melding (artikel 7:23 lid 2 BW).
Kun je de aankoop van een paard ongedaan maken?
In beginsel wel, door ontbinding of vernietiging. Ontbinding kan bij een tekortkoming, tenzij die gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt (artikel 6:265 lid 1 BW). Voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, moet de verkoper eerst in verzuim zijn (artikel 6:265 lid 2 BW). Je ontbindt met een schriftelijke verklaring of via de rechter (artikel 6:267 BW). Vernietiging kan bij dwaling onder de voorwaarden van artikel 6:228 BW. Valt de koop onder het Weens Koopverdrag, dan is voor ontbinding een wezenlijke tekortkoming nodig (artikel 49 lid 1 onder a en artikel 25 Weens Koopverdrag).
Kun je een particuliere koop van een paard ontbinden?
Ja. Ook bij een koop tussen particulieren moet het paard aan de overeenkomst beantwoorden (artikel 7:17 BW) en gelden de klachtplicht (artikel 7:23 BW) en de regels over ontbinding (artikel 6:265 BW). Het is dan geen consumentenkoop (artikel 7:5 lid 1 onder a BW), zodat het bewijsvermoeden van artikel 7:18a lid 2 BW niet geldt: je moet zelf aantonen dat het gebrek er bij de aflevering al was.
Wanneer geldt het Weens Koopverdrag bij de koop van een paard?
Bij een koop tussen partijen die in verschillende staten gevestigd zijn, als die staten verdragsstaten zijn of het internationaal privaatrecht naar het recht van een verdragsstaat verwijst (artikel 1 lid 1 Weens Koopverdrag). Het verdrag geldt niet voor een koop voor persoonlijk gebruik, tenzij de verkoper dat niet wist of had behoren te weten (artikel 2 onder a). Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden paste het verdrag toe op de koop van een dressuurpaard voor de internationale sport (ECLI:NL:GHARL:2022:3026).
Primaire bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 3: artikel 3:2a
- Burgerlijk Wetboek Boek 6: artikel 6:228, 6:265 en 6:267
- Burgerlijk Wetboek Boek 7: artikel 7:5, 7:17, 7:18a, 7:22 en 7:23
- Weens Koopverdrag (CISG): artikel 1, 2, 25, 35, 36, 39 en 49
- Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 19 april 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:3026, r.o. 5.5, 5.11-5.19, 5.22-5.42
Hulp nodig van een advocaat hippisch recht?
Zo blijkt maar weer dat de vraag of sprake is van non-conformiteit van een paard onder hippisch recht vaak moeilijk te beantwoorden is en dat de visies van partijen omtrent hun hoedanigheid bij een koopovereenkomst flink kunnen verschillen. De hippische sport kan als hobby beginnen, maar resulteren in een professionele beoefening. Laat je door onze advocaat paardenrecht informeren omtrent het omslagpunt tussen het uitoefenen van de sport in de hoedanigheid van hobbyist of van beroepsprofessional en waarom dit van belang is bij de koop van paarden. Advocaat hippisch recht Faranaz Ishak adviseert over conformiteits- en eigendomsvragen bij paarden. Zij brengt graag je juridische positie in beeld, om je vervolgens van een praktisch advies te voorzien en/of je onderneming bij te staan in een gerechtelijke procedure.
