Een vordering uit internationaal wegvervoer onder de CMR verjaart in beginsel na één jaar, en na drie jaar bij opzet of daarmee gelijkgestelde schuld (artikel 32 lid 1 CMR). Een schriftelijke claim schorst die termijn tot de vervoerder schriftelijk afwijst. Ben je opdrachtgever van een expediteur, dan heb je bovendien een expediteursverklaring nodig. Laat je claim daarom tijdig toetsen.
Deze pagina is bedoeld voor verladers, ontvangers, expediteurs, vervoerders en hun verzekeraars die een claim hebben of krijgen over ladingschade, verlies, vertraging of onbetaalde vracht in het internationale wegvervoer. Je leest welke termijn geldt, hoe je die schorst of stuit, wat de expediteursverklaring doet en welke fouten in de praktijk tot verjaring leiden.
Welke verjaringstermijn geldt onder de CMR?
Een rechtsvordering uit vervoer onder de CMR verjaart door verloop van één jaar. Bij opzet of schuld die naar het recht van de rechter met opzet gelijkstaat, is de termijn drie jaar. Wanneer de termijn begint, hangt af van het soort schade.
Artikel 32 lid 1 CMR spreekt van “an action arising out of carriage under this Convention”. Naar de tekst gaat het dus niet alleen om schadeclaims tegen de vervoerder, maar om alle rechtsvorderingen die uit het vervoer voortvloeien, zoals een vrachtvordering. De dag waarop de termijn begint te lopen, telt niet mee. De termijn begint:
- bij gedeeltelijk verlies, beschadiging of vertraging: op de dag van aflevering;
- bij totaal verlies: op de dertigste dag na afloop van de overeengekomen leveringstermijn, of zonder afgesproken termijn op de zestigste dag nadat de vervoerder de goederen in ontvangst nam;
- in alle andere gevallen: drie maanden na het sluiten van de vervoerovereenkomst.
De CMR geldt dwingend voor iedere overeenkomst van wegvervoer van goederen tegen betaling, als de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering in twee verschillende landen liggen en minstens één daarvan een verdragsstaat is (artikel 1 lid 1 en artikel 41 CMR). Ook bij binnenlands vervoer is de termijn kort: een op een vervoerovereenkomst gegronde rechtsvordering verjaart door verloop van één jaar (artikel 8:1711 BW). Ter vergelijking: een gewone vordering tot schadevergoeding verjaart naar Nederlands recht in beginsel pas na vijf jaar (artikel 3:310 BW).
Hoe schors je de verjaring onder de CMR?
Met een schriftelijke vordering aan de vervoerder. De verjaring is dan geschorst tot de dag waarop de vervoerder de vordering schriftelijk afwijst en de meegestuurde stukken teruggeeft. Daarna loopt het restant van de termijn verder.
Dat bepaalt artikel 32 lid 2 CMR. Erkent de vervoerder een deel van de vordering, dan loopt de termijn alleen verder voor het deel dat nog in geschil is. Wie zich op de ontvangst van de claim of op de afwijzing beroept, moet die bewijzen. Verdere vorderingen met hetzelfde onderwerp schorsen de verjaring niet opnieuw. Verstuur je claim daarom aantoonbaar, met een omschrijving van de schade en de onderliggende stukken, en bewaar het verzendbewijs.
Een voorbeeld uit de rechtspraak laat zien hoe snel het gaat. Bij een vervoer van kuikens naar Rusland vond de aflevering plaats op 29 december 2005. De opdrachtgever stelde de vervoerder op 2 januari 2006 aansprakelijk en de vervoerder wees op 30 juni 2006 af. Na de afwijzing resteerden 362 dagen. De dagvaarding volgde pas op 5 december 2007: te laat (HR 20 december 2013, ECLI:NL:HR:2013:2043, r.o. 3.1-3.3 en 3.11).
Kun je de CMR-verjaring ook stuiten?
Ja, maar na een opgeheven schorsing nog maar op twee manieren: door een eis in rechte in te stellen of doordat de vervoerder de vordering erkent. Een nieuwe aanmaningsbrief over dezelfde schade helpt dan niet meer.
De CMR laat de stuiting over aan het recht van de rechter bij wie de zaak dient (artikel 32 lid 3 CMR). Naar Nederlands recht stuit je de verjaring door een eis in te stellen (artikel 3:316 BW), door een schriftelijke aanmaning of mededeling (artikel 3:317 BW) of door erkenning (artikel 3:318 BW). De Hoge Raad oordeelde dat een schriftelijke aanmaning in de zin van artikel 3:317 BW geldt als een vordering in de zin van artikel 32 lid 2 CMR. Is de schorsing al opgeheven, dan kan zo’n brief over hetzelfde onderwerp de verjaring niet opnieuw schorsen en evenmin stuiten. Een eis in rechte en een erkenning kunnen dat wel (HR 20 december 2013, r.o. 3.10.3-3.10.5).
In de praktijk betekent dit: noteer de datum van de afwijzing, reken het restant van de termijn uit en dagvaard binnen dat restant, tenzij de vervoerder de vordering erkent (artikel 3:318 BW). Wil je een verlenging van de termijn afspreken, leg die dan schriftelijk vast en laat haar juridisch toetsen. Meer over de algemene regels lees je bij stuiten van een verjaringstermijn.
Wat gebeurt er als je CMR-vordering verjaard is?
Dan kun je de vordering niet meer bij de rechter afdwingen. Onder de CMR kun je een verjaarde vordering ook niet meer gebruiken in een tegenvordering of voor verrekening met een vordering van je wederpartij.
Dat staat in artikel 32 lid 4 CMR. Dat is strenger dan het gewone Nederlandse recht, waar de bevoegdheid tot verrekening niet eindigt door verjaring van de rechtsvordering (artikel 6:131 lid 1 BW). Een opdrachtgever die een vrachtfactuur moet betalen, kan daar dus geen verjaarde schadeclaim tegen wegstrepen, en een vervoerder kan een verjaarde vrachtvordering niet verrekenen met een schadeclaim van zijn opdrachtgever. Of een beroep op verjaring in een bijzonder geval onaanvaardbaar is, lees je op de pagina over de afwijzing van een beroep op verjaring in het transportrecht.
Heb je een claim die bijna een jaar oud is, of heeft de vervoerder je claim afgewezen? Laat de termijn dan direct uitrekenen. Een advocaat CMR van MAAK berekent het restant, stuurt zo nodig een dagvaarding uit en beoordeelt of de vervoerder zich op de aansprakelijkheidsbeperking kan beroepen.
Wat is een expediteursverklaring?
Een expediteursverklaring is een verklaring van de expediteur dat hij met jou een overeenkomst tot het doen vervoeren heeft gesloten. Je hebt die verklaring nodig om als opdrachtgever in rechte op te treden tegen de vervoerder met wie de expediteur heeft gecontracteerd.
Een expediteur verbindt zich om voor zijn opdrachtgever vervoerovereenkomsten met een vervoerder te sluiten (artikel 8:60 BW). Sluit hij die op eigen naam, dan ben jij als opdrachtgever geen partij bij de vervoerovereenkomst. Voert de expediteur het vervoer zelf uit, dan geldt hij zelf als vervoerder (artikel 8:61 BW).
Om jou toch een vordering op de vervoerder te geven, bepaalt artikel 8:63 lid 2 BW dat de opdrachtgever de rechten verkrijgt die hij zou hebben gehad als hij zelf als afzender had gecontracteerd, vanaf het moment dat hij de expediteur duidelijk laat weten dat hij die rechten wil uitoefenen. In rechte optreden kan hij als hij de verklaring van de expediteur overlegt. De expediteur moet je bij schade ook onverwijld laten weten met welke vervoerders hij contracteerde en je de stukken geven die je voor verhaal nodig hebt (artikel 8:63 lid 1 BW). Doet hij dat niet, dan is hij een schadeloosstelling verschuldigd (lid 3).
Waarom is het moment van kennisgeving aan de expediteur belangrijk?
Omdat je pas vanaf die kennisgeving de rechten van de expediteur tegenover de vervoerder hebt. Is de CMR-termijn dan al verstreken en heeft de expediteur niet zelf geschorst of gestuit, dan verkrijg je alleen een verjaarde vordering.
Dat bleek in een zaak over een vliegtuigmotor die in 2013 per vrachtwagen van Nederland naar Turkije werd vervoerd en beschadigd raakte. De opdrachtgever stelde de vervoerder kort na het transport aansprakelijk. De expediteursverklaring werd pas in 2017, tijdens de procedure, overgelegd. Het hof oordeelde dat de verklaring geen voorwaarde is voor het verkrijgen van de rechten: die verkrijgt de opdrachtgever al als hij de expediteur laat weten dat hij ze wil uitoefenen. Had de expediteur vóór dat moment de lopende verjaring niet tijdig geschorst of gestuit, dan zijn er geen rechten meer die de opdrachtgever kan verkrijgen, of alleen verjaarde (Hof ‘s-Hertogenbosch 16 maart 2021, ECLI:NL:GHSHE:2021:747, r.o. 2, 3.1, 4.3.3 en 4.4.1-4.4.2).
Die eerdere aansprakelijkstelling door de opdrachtgever hielp niet: hij had de rechten toen nog niet, dus er viel niets te stuiten (r.o. 4.4.1-4.4.2). Les voor de praktijk: laat de expediteur direct na de schade schriftelijk weten dat je zijn rechten tegenover de vervoerder uitoefent en vraag tegelijk om de verklaring. Pas daarna spreek je de vervoerder zelf met effect aan; is dat niet op tijd mogelijk, laat dan de expediteur binnen de CMR-termijn een schriftelijke claim sturen.
Welke termijn geldt voor een vordering op de expediteur?
Een rechtsvordering op grond van een overeenkomst tot het doen vervoeren verjaart door verloop van negen maanden, vanaf de dag na aflevering. Wie verhaal zoekt op zijn wederpartij voor wat hij aan een derde moest betalen, krijgt daarvoor een nieuwe termijn van drie maanden.
De termijn van negen maanden staat in artikel 8:1740 BW. Gaat de vordering over de mededelingsplicht van artikel 8:62 of 8:63 BW, dan begint de termijn pas op de dag nadat de opdrachtgever wist dat de expediteur die plicht niet nakwam. De verhaalstermijn van drie maanden staat in artikel 8:1741 BW. Let op: dit zijn regels van Nederlands recht voor de expeditieovereenkomst; de vordering op de vervoerder zelf blijft onder artikel 32 CMR vallen.
Welke stappen zet je bij een CMR-claim?
Leg de schade direct vast, maak voorbehoud binnen de reclametermijnen, stuur een schriftelijke claim met stukken naar de vervoerder en houd de verjaringstermijn bij. Werk je via een expediteur, regel dan ook de kennisgeving en de expediteursverklaring.
- Bij aflevering: zichtbare schade direct op de vrachtbrief aantekenen; niet zichtbare schade binnen zeven dagen schriftelijk melden, zon- en feestdagen niet meegerekend; vertraging binnen 21 dagen schriftelijk (artikel 30 CMR). Zie ook de CMR-vrachtbrief.
- Expediteur: laat de expediteur schriftelijk weten dat je zijn rechten uitoefent en vraag de expediteursverklaring (artikel 8:63 lid 2 BW); doe dit vóór je eigen claim.
- Claim: stuur de vervoerder (of laat de expediteur sturen) een schriftelijke vordering met de facturen, foto’s en het expertiserapport; dat schorst de verjaring (artikel 32 lid 2 CMR).
- Afwijzing: noteer de datum en reken het restant van de termijn uit.
- Procedure: dagvaard binnen het restant, tenzij de vervoerder de vordering erkent; een verlenging leg je schriftelijk vast en laat je toetsen.
Reken ook met de omvang van de claim. De vergoeding bij verlies of schade is in beginsel beperkt tot 8,33 rekeneenheden per kilogram ontbrekend brutogewicht (artikel 23 lid 3 CMR), maar die beperking geldt niet bij opzet of schuld die daarmee gelijkstaat (artikel 29 CMR). Daar hangt ook de termijn van drie jaar aan.
Wanneer schakel je een advocaat in bij verjaring onder de CMR?
Schakel een advocaat in zodra een vervoerder je claim afwijst, als een claim bijna een jaar oud is, of als je via een expediteur werkt en niet zeker weet of je de rechten tijdig hebt overgenomen.
MAAK Advocaten in Amsterdam staat verladers, expediteurs, vervoerders en verzekeraars bij in geschillen over internationaal wegvervoer. Neem contact op met Sander van Someren Gréve of bekijk wat een advocaat CMR voor je doet. Meer over transportrecht in het algemeen lees je bij transportrecht en vervoer, en wie schade wil verhalen buiten het vervoer om leest verder bij schadevergoeding vorderen.
Veelgestelde vragen over verjaring onder de CMR
Hoe lang is de verjaringstermijn onder de CMR?
Eén jaar, en drie jaar bij opzet of schuld die naar het recht van de rechter met opzet gelijkstaat (artikel 32 lid 1 CMR). Bij gedeeltelijk verlies, schade of vertraging begint de termijn op de dag van aflevering.
Schorst een aansprakelijkstelling de CMR-verjaring?
Ja, een schriftelijke vordering aan de vervoerder schorst de verjaring tot hij schriftelijk afwijst en de stukken teruggeeft (artikel 32 lid 2 CMR). Een tweede brief over dezelfde schade schorst niet opnieuw.
Kun je na een afwijzing van de vervoerder de verjaring nog stuiten?
Alleen door een eis in rechte in te stellen of als de vervoerder de vordering erkent. Een nieuwe aanmaning over hetzelfde onderwerp stuit niet meer (HR 20 december 2013, ECLI:NL:HR:2013:2043, r.o. 3.10.5).
Wanneer heb je een expediteursverklaring nodig?
Als je als opdrachtgever van een expediteur de vervoerder in rechte wilt aanspreken (artikel 8:63 lid 2 BW). De rechten verkrijg je al door de expediteur te laten weten dat je ze uitoefent; de verklaring heb je nodig in de procedure.
Mag je een verjaarde CMR-vordering verrekenen?
Nee. Een verjaarde rechtsvordering kan onder de CMR niet meer worden gebruikt voor een tegenvordering of verrekening (artikel 32 lid 4 CMR).
Primaire bronnen
- Verdrag betreffende de overeenkomst tot internationaal vervoer van goederen over de weg (CMR), art. 1, 23, 29, 30 en 32
- Burgerlijk Wetboek Boek 8, art. 60, 61, 62, 63, 1711, 1740 en 1741
- Burgerlijk Wetboek Boek 3, art. 310, 316, 317 en 318
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, art. 131 (verrekening na verjaring)
- HR 20 december 2013, ECLI:NL:HR:2013:2043 (schorsing en stuiting onder art. 32 CMR)
- Hof ‘s-Hertogenbosch 16 maart 2021, ECLI:NL:GHSHE:2021:747 (expediteursverklaring en verjaring)
