Onder de WHOA deel je schuldeisers en aandeelhouders in verschillende klassen in als hun rechten bij een faillissement, of de rechten die het akkoord hun biedt, zo verschillen dat hun posities niet vergelijkbaar zijn. Wie een verschillende rang heeft, komt altijd in een andere klasse (artikel 374 lid 1 Faillissementswet). Elke klasse stemt apart, en een onjuiste indeling kan de homologatie van het akkoord laten stuklopen.
Ondernemingen in financiële problemen en hun schuldeisers hebben er dus groot belang bij dat de indeling standhoudt. Laat je klassenindeling toetsen voordat je het akkoord aanbiedt. Dat kan ook bij de rechtbank: vóór de stemming kun je haar om een uitspraak over de klassenindeling vragen (artikel 378 lid 1 onder b Fw). Die uitspraak bindt alleen de schuldeisers en aandeelhouders die de rechtbank de gelegenheid heeft gegeven hun zienswijze te geven (artikel 378 lid 9 Fw).
Hoe werkt de klassenindeling onder de WHOA?
Heeft een akkoord betrekking op schuldeisers en aandeelhouders met verschillende rechten, dan deel je hen in klassen in. Dat moet als de rechten die zij bij een vereffening van het vermogen van de schuldenaar in faillissement hebben, of de rechten die het akkoord hun aanbiedt, zo verschillen dat van een vergelijkbare positie geen sprake is. Schuldeisers of aandeelhouders met een verschillende rang bij het verhaal op het vermogen van de schuldenaar, op grond van de wet of een overeenkomst, komen in ieder geval in verschillende klassen (artikel 374 lid 1 Fw). Denk aan de Belastingdienst, die een voorrecht heeft op alle goederen van de belastingschuldige (artikel 21 Invorderingswet 1990), banken met een pand- of hypotheekrecht (zogenoemde separatisten), gewone concurrente schuldeisers en aandeelhouders. Voldoet de klassenindeling niet aan artikel 374 Fw, dan wijst de rechtbank het verzoek tot homologatie af, tenzij het gebrek redelijkerwijs niet tot een andere uitkomst van de stemming had kunnen leiden (artikel 384 lid 2 onder c Fw).
Welke schuldeisers moeten in een aparte klasse?
Naast de hoofdregel dat een verschillende rang tot een andere klasse leidt, kent de wet twee vaste regels: een aparte klasse voor kleine concurrente schuldeisers die weinig krijgen aangeboden, en een splitsing van de vordering van pand- en hypotheekhouders (artikel 374 lid 2 en 3 Fw).
Concurrente schuldeisers komen samen in één of meer aparte klassen als aan twee voorwaarden is voldaan (artikel 374 lid 2 Fw). Ten eerste gaat het om een micro- of kleine rechtspersoon als bedoeld in artikel 2:395a en 2:396 BW, of om een schuldeiser bij wie vijftig of minder personen werkzaam zijn (ook als dat blijkt uit een opgave in het handelsregister), met een vordering voor geleverde goederen of diensten of uit onrechtmatige daad. Dat wordt beoordeeld op het moment dat het akkoord ter stemming wordt voorgelegd. Ten tweede krijgen zij onder het akkoord een uitkering in geld, of een recht met een waarde, van minder dan 20% van het bedrag van hun vorderingen.
Stemt zo’n klasse niet in, dan wijst de rechtbank op verzoek van een tegenstemmer uit die klasse de homologatie af als voor die uitkering van minder dan 20% geen zwaarwegende grond is aangetoond (artikel 384 lid 4 onder a Fw). Die grond licht de schuldenaar toe in een schriftelijke verklaring die aan het akkoord wordt gehecht (artikel 375 lid 2 onder f Fw).
Schuldeisers met een voorrang uit pand of hypotheek komen alleen voor het deel van hun vordering waarvoor de voorrang geldt in één of meer klassen van schuldeisers met zo’n voorrang, tenzij dat niets verandert aan de verdeling van de waarde die met het akkoord wordt gerealiseerd. Voor het overige deel komen zij in een klasse van schuldeisers zonder voorrang. Het gedekte deel is de waarde die de schuldeiser naar verwachting in een faillissement volgens de wettelijke rangorde op basis van zijn pand- of hypotheekrecht zou hebben ontvangen (artikel 374 lid 3 Fw).
Hoe wordt er per klasse gestemd over het akkoord?
Vervolgens leg je het akkoord ter stemming voor aan de stemgerechtigde schuldeisers en aandeelhouders: degenen van wie het akkoord de rechten wijzigt (artikel 381 lid 2 Fw). Schuldeisers van wie de rechten niet worden gewijzigd, stemmen niet mee. De schuldenaar, of de herstructureringsdeskundige als die is aangewezen, legt het akkoord gedurende een redelijke termijn van ten minste acht dagen vóór de stemming aan hen voor, of laat hun weten hoe zij er kennis van kunnen nemen, zodat zij een geïnformeerd oordeel kunnen vormen (artikel 381 lid 1 Fw). Er wordt per klasse gestemd, in een fysieke of elektronische vergadering of schriftelijk, volgens de stemprocedure en het tijdstip die in het akkoord zijn vermeld (artikel 381 lid 5 en 375 lid 1 onder k Fw).
Bij de uitslag tellen alleen de schuldeisers en aandeelhouders die hun stem hebben uitgebracht. Een klasse van schuldeisers heeft ingestemd als schuldeisers die samen ten minste twee derde vertegenwoordigen van het totale bedrag aan vorderingen van de schuldeisers die in die klasse hebben gestemd, voor zijn (artikel 381 lid 6 Fw). Voor een klasse van aandeelhouders telt twee derde van het geplaatste kapitaal van de aandeelhouders die in die klasse hebben gestemd (artikel 381 lid 7 Fw). De wet stelt geen aparte eis aan het aantal schuldeisers dat voor stemt.
Zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk zeven dagen na de stemming, stel je een verslag op met onder meer wie voor of tegen heeft gestemd en voor welk bedrag, en de uitslag van de stemming. De stemgerechtigde schuldeisers en aandeelhouders moeten onverwijld van het verslag kennis kunnen nemen. Vraag je homologatie, dan deponeer je het verslag ter griffie van de rechtbank (artikel 382 lid 1 en 2 Fw).
Wanneer weigert de rechter homologatie vanwege de klassenindeling?
Homologatie kun je vragen als ten minste één klasse van schuldeisers heeft ingestemd. Wijzigt het akkoord de rechten van schuldeisers die bij een faillissement naar verwachting geheel of gedeeltelijk betaald zouden worden, dan moet die klasse uit zulke schuldeisers bestaan (artikel 383 lid 1 Fw). Een klasse van schuldeisers die in faillissement niets zouden krijgen, kan het homologatieverzoek dan niet alleen dragen. Na homologatie is het akkoord verbindend voor alle stemgerechtigde schuldeisers en aandeelhouders, ook voor wie tegenstemde (artikel 385 Fw).
Ook zonder verzoek van een schuldeiser wijst de rechtbank de homologatie af als de klassenindeling niet voldoet aan artikel 374 Fw, tenzij het gebrek redelijkerwijs niet tot een andere uitkomst van de stemming had kunnen leiden (artikel 384 lid 2 onder c Fw). Daarnaast kan een stemgerechtigde schuldeiser of aandeelhouder die niet heeft ingestemd, of die ten onrechte niet tot de stemming is toegelaten, de rechtbank vragen de homologatie te weigeren als summierlijk blijkt dat hij op basis van het akkoord slechter af is dan bij een vereffening in faillissement (artikel 384 lid 3 Fw).
Hebben niet alle klassen ingestemd, dan kan een tegenstemmer uit een klasse die niet instemde zich ook beroepen op artikel 384 lid 4 Fw. Dat geldt onder meer als ten nadele van zijn klasse wordt afgeweken van de wettelijke of contractuele rangorde, tenzij daarvoor een redelijke grond bestaat en de tegenstemmers daardoor niet in hun belang worden geschaad (onderdeel b), en als schuldeisers in die klasse niet kunnen kiezen voor een uitkering in geld ter hoogte van wat zij bij een vereffening in faillissement naar verwachting zouden ontvangen (onderdeel c; voor bepaalde financiers met pand of hypotheek geldt onderdeel d).
Een afwijzingsgrond moet je wel tijdig aankaarten. Protesteer bij de schuldenaar of de herstructureringsdeskundige binnen bekwame tijd nadat je de mogelijke afwijzingsgrond hebt ontdekt of redelijkerwijs had moeten ontdekken; anders kun je er later geen beroep op doen (artikel 383 lid 9 Fw). Een met redenen omkleed verzoek tot afwijzing van de homologatie dien je in tot aan de dag van de zitting (artikel 383 lid 8 Fw).
Veelgestelde vragen over de klassenindeling onder de WHOA
Wat is de klassenindeling onder de WHOA?
De indeling van schuldeisers en aandeelhouders in groepen met een vergelijkbare positie. Verschillen hun rechten bij een faillissement of onder het akkoord zo dat hun posities niet vergelijkbaar zijn, of hebben zij een verschillende rang, dan komen zij in verschillende klassen (artikel 374 lid 1 Faillissementswet). Elke klasse stemt apart over het akkoord (artikel 381 lid 5 Fw).
Wanneer komen kleine schuldeisers in een aparte klasse?
Concurrente schuldeisers die een micro- of kleine rechtspersoon zijn of bij wie vijftig of minder personen werken, met een vordering voor geleverde goederen of diensten of uit onrechtmatige daad, komen in een aparte klasse als het akkoord hun minder dan 20% van hun vorderingen biedt (artikel 374 lid 2 Fw). Zonder zwaarwegende grond kan dat tot afwijzing van de homologatie leiden (artikel 384 lid 4 onder a Fw).
Kan één grote schuldeiser een WHOA-akkoord tegenhouden?
Hij kan zijn eigen klasse laten tegenstemmen als hij meer dan een derde vertegenwoordigt van het bedrag aan vorderingen van de schuldeisers die in die klasse stemden (artikel 381 lid 6 Fw). Daarmee is het akkoord niet zonder meer van tafel: heeft ten minste één klasse van schuldeisers ingestemd die voldoet aan artikel 383 lid 1 Fw, dan kan homologatie worden gevraagd, en na homologatie bindt het akkoord ook tegenstemmers (artikel 385 Fw). De tegenstemmer kan wel afwijzing vragen op de gronden van artikel 384 lid 3 en 4 Fw.
Wat is de best-interest-toets bij de WHOA?
Een stemgerechtigde schuldeiser of aandeelhouder die niet instemde, of ten onrechte niet tot de stemming is toegelaten, kan de rechtbank vragen de homologatie te weigeren als summierlijk blijkt dat hij met het akkoord slechter af is dan bij een vereffening in faillissement (artikel 384 lid 3 Fw). Het akkoord moet daarom de verwachte waarde van het akkoord en de verwachte opbrengst bij vereffening in faillissement vermelden, met de gehanteerde uitgangspunten en aannames (artikel 375 lid 1 onder e-g Fw).
Kan ik de klassenindeling vooraf door de rechter laten toetsen?
Ja. Vóór de stemming kan de schuldenaar of de herstructureringsdeskundige de rechtbank om een uitspraak vragen over onder meer de klassenindeling, de toelating tot de stemming en de stemprocedure (artikel 378 lid 1 Fw). De uitspraak bindt alleen de schuldeisers en aandeelhouders die hun zienswijze hebben kunnen geven (artikel 378 lid 9 Fw).
Primaire bronnen
- Faillissementswet (geldend vanaf 1 september 2026): artikel 374, 375, 378, 381, 382, 383, 384 en 385
- Burgerlijk Wetboek Boek 2: artikel 2:395a en 2:396
- Invorderingswet 1990, artikel 21
Wat kan ons advocatenkantoor betekenen bij een WHOA-traject?
Bereid je een akkoord voor, of word je als schuldeiser in een klasse ingedeeld? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam. Wij staan ondernemingen bij die hun schulden willen herstructureren, en schuldeisers die willen beoordelen of het aangeboden akkoord hen niet benadeelt.
De klassenindeling is het scharnierpunt van elk WHOA-traject. Schuldeisers met verschillende rechten of met een verschillend aanbod horen in verschillende klassen. Elke klasse stemt apart, en een indeling die niet aan de wet voldoet, is een grond om de homologatie af te wijzen.
Voor schuldeisers geldt het spiegelbeeld. Ben je in een klasse geplaatst waarin je niet thuishoort, of krijg je als tegenstemmer minder dan bij een faillissement, dan staan er afwijzingsgronden voor je open. Protesteer dan binnen bekwame tijd bij de schuldenaar of de herstructureringsdeskundige, en dien een onderbouwd verzoek tot afwijzing in vóór de zitting; wie te lang wacht, verliest het beroep op de afwijzingsgrond (artikel 383 lid 8 en 9 Fw).
Wij toetsen de indeling, de waarderingsuitgangspunten en de informatievoorziening, en voeren namens je het woord bij de rechtbank. Ook adviseren wij over het aanvragen van een herstructureringsdeskundige of een afkoelingsperiode.
Wil je weten of het akkoord standhoudt? Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor een gesprek met een van onze advocaten. Onze advocaten behandelen ook Bestuurdersaansprakelijkheid.
