Hoe leg je een arbitraal vonnis ten uitvoer?

Gepubliceerd · bijgewerkt

Blog delen

WhatsAppLinkedIn

Een arbitraal vonnis leg je in Nederland pas ten uitvoer nadat de rechter daarvoor verlof (exequatur) heeft gegeven. Voor een in Nederland gewezen vonnis vraag je dat aan de voorzieningenrechter van de rechtbank (artikel 1062 lid 1 Rv). Een buitenlands arbitraal vonnis laat je door het gerechtshof erkennen en uitvoerbaar verklaren, meestal op grond van het Verdrag van New York (artikel 1075 Rv).

Wat is de definitie van arbitrage?

Arbitrage is een manier om een geschil te laten beslechten zonder naar de (civiele) rechter te gaan. Niet de rechter beslist, maar een scheidsgerecht van een of meer arbiters. Dat kan alleen als partijen arbitrage zijn overeengekomen, vooraf in een arbitraal beding of achteraf in een compromis (artikel 1020 Rv). Arbiters hebben vaak kennis van een bepaalde branche, bijvoorbeeld de maakindustrie of de bouw. Een scheidsgerecht heeft een oneven aantal arbiters, en kan ook uit één arbiter bestaan (artikel 1026 lid 1 Rv). De arbiters worden benoemd op de wijze die partijen zijn overeengekomen (artikel 1027 lid 1 Rv). De beslissing heet een arbitraal vonnis. Dat is iets anders dan een bindend advies: een bindend advies is een overeenkomst (artikel 7:900 lid 2 BW), terwijl een arbitraal vonnis na verlof van de rechter ten uitvoer kan worden gelegd. Vooral in de zakenwereld kiezen partijen vaker voor arbitrage. Hieronder lees je hoe de tenuitvoerlegging werkt en aan welke voorwaarden die is verbonden.

Wat regelt het Verdrag van New York (1958)?

De advocaten van MAAK in Amsterdam wijzen bij het aangaan van een commerciële overeenkomst vaker op het zogenaamde Verdrag van de Verenigde Naties over de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse scheidsrechterlijke uitspraken (New York, 10 juni 1958) (kortweg: Verdrag van New York (1958)). Dit is niet zonder reden. Het Verdrag van New York van 1958 regelt de erkenning en tenuitvoerlegging van arbitrale vonnissen die zijn gewezen op het grondgebied van een andere staat dan de staat waar om erkenning en tenuitvoerlegging van die vonnissen wordt verzocht.

Het Verdrag van New York is niet bij alle ondernemers even bekend, maar het heeft een belangrijke betekenis voor internationale contracten. Iedere verdragsstaat erkent arbitrale vonnissen als bindend en legt ze ten uitvoer volgens zijn eigen procesregels, onder de voorwaarden van het verdrag (artikel III). Als je internationaal zaken doet, let er dan vooral op of de staat waar je wederpartij gevestigd is of vermogen heeft, partij is bij het Verdrag van New York.

Wat is het voordeel van arbitrage boven een rechter?

Er is een voordeel verbonden aan een arbitrageclausule in internationale contracten (of in internationale inkoop- of verkoopvoorwaarden): veel staten zijn partij bij het Verdrag van New York. Een arbitraal vonnis, ook als het in Nederland is gewezen, kan daardoor buiten Europa vaak gemakkelijker ten uitvoer worden gelegd dan een vonnis van de Nederlandse rechter. Daarom wijzen onze advocaten hier bij internationale contracten vaak op.

Een ander voordeel van arbitrage kan zijn dat arbiters meer sectorspecifieke kennis hebben en dat procedures sneller verlopen. Een arbitraal vonnis wordt aan partijen verzonden (artikel 1058 lid 1 Rv); van een ter griffie nedergelegd vonnis krijgen derden geen afschrift (artikel 1058 lid 4 Rv). Een algemene wettelijke geheimhoudingsplicht is er niet; wil je vertrouwelijkheid, leg die dan vast. Kortom, arbitrage kan een goed alternatief zijn voor de gang naar de burgerlijke rechter en je kunt dit voorbereiden in algemene voorwaarden of in een commercieel contract. Dit voorkomt een hoop ellende wanneer er een zakelijk geschil ontstaat met een handelspartij die ‘ver van huis’ is gevestigd.

In veel (nationale en internationale) commerciële contracten wordt arbitrage afgesproken om geschillen te beslechten. Deze geschillenbeslechting komt dan in de plaats van overheidsrechtspraak. De voordelen die vaak worden genoemd: de arbiters hebben meer kennis van een specifieke branche en de procedure is flexibeler.

Hoe leg je een in Nederland gewezen arbitraal vonnis ten uitvoer?

Ligt de plaats van arbitrage in Nederland, dan geldt de eerste titel van Boek 4 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (artikel 1073 lid 1 Rv). Het vonnis kan pas ten uitvoer worden gelegd nadat de voorzieningenrechter van de rechtbank van het arrondissement waarin de plaats van arbitrage ligt, op verzoek van een partij verlof heeft verleend (artikel 1062 lid 1 Rv). Het verlof wordt op het vonnis aangetekend of in een beschikking opgenomen (artikel 1062 lid 2 Rv).

De voorzieningenrechter kan het verlof alleen weigeren als hem na een summierlijk onderzoek is gebleken dat het aannemelijk is dat het vonnis zal worden vernietigd op een van de gronden van artikel 1065 lid 1 Rv of herroepen op een van de gronden van artikel 1068 lid 1 Rv, of als in strijd met artikel 1056 Rv een dwangsom is opgelegd; in dat laatste geval geldt de weigering alleen de dwangsom. Is de termijn voor vernietiging ongebruikt verstreken, dan kan hij het verlof alleen nog weigeren wegens aannemelijke strijd met de openbare orde (artikel 1063 lid 1 en 2 Rv).

Wordt het verlof verleend, dan staan voor de wederpartij alleen vernietiging en herroeping van het arbitrale vonnis open (artikel 1062 lid 3 Rv). Wordt het verlof geweigerd, dan kan de verzoeker in hoger beroep bij het gerechtshof en daarna in cassatie (artikel 1063 lid 4 en 5 Rv). Met het verlof kan de deurwaarder het vonnis betekenen en beslag leggen; lees meer over Beslag leggen.

Wanneer kan een buitenlands arbitraal vonnis ten uitvoer worden gelegd?

Een in het buitenland gewezen arbitraal vonnis waarop een erkennings- en tenuitvoerleggingsverdrag van toepassing is, zoals het Verdrag van New York, kan op verzoek van een partij in Nederland worden erkend en ten uitvoer gelegd. Je dient het verzoek in bij het gerechtshof; daarbij gelden de regels voor de tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen, met een cassatietermijn van drie maanden (artikel 1075 lid 1 en 2 Rv). Het verzoekschrift wordt ingediend door een advocaat, en de wederpartij wordt gehoord of behoorlijk opgeroepen (artikel 986 lid 1 en 987 Rv).

Bij het verzoek leg je het (gewaarmerkte) vonnis en de arbitrageovereenkomst over, zo nodig met een vertaling (artikel IV van het verdrag). De wederpartij kan erkenning en tenuitvoerlegging alleen laten weigeren als zij bewijst dat een van de gronden van artikel V lid 1 van het verdrag zich voordoet: onder meer een ongeldige arbitrageovereenkomst, geen behoorlijke gelegenheid om haar zaak te verdedigen, een beslissing buiten de opdracht, een onjuiste samenstelling of procedure, of een vonnis dat nog niet bindend is of in het land van herkomst is vernietigd of geschorst. Daarnaast kan de rechter weigeren als het geschil niet vatbaar is voor arbitrage of de erkenning in strijd is met de openbare orde (artikel V lid 2 van het Verdrag van New York).

Is geen verdrag van toepassing, dan geldt artikel 1076 Rv. Ook dan beslist het gerechtshof, en kan de tenuitvoerlegging alleen worden geweigerd op de gronden die dat artikel noemt, zoals het ontbreken van een geldige arbitrageovereenkomst, vernietiging in het land van herkomst of strijd met de openbare orde. Je hoeft dan niet aan te tonen dat het vonnis uitvoerbaar is in het land waar het is gewezen (artikel 1076 lid 6 Rv).

Op welke gronden wordt een arbitraal vonnis vernietigd?

Een in Nederland gewezen arbitraal vonnis kan bij het gerechtshof van het ressort waarin de plaats van arbitrage ligt worden vernietigd (artikel 1064a lid 1 Rv). De vordering moet worden ingesteld binnen drie maanden na de dag van verzending van het vonnis (of na nederlegging, als partijen dat zijn overeengekomen). Wordt het vonnis met verlof tot tenuitvoerlegging aan de wederpartij betekend, dan kan zij nog binnen drie maanden na die betekening vernietiging vorderen (artikel 1064a lid 2 Rv). Vernietiging kan alleen op een of meer van de volgende gronden (artikel 1065 lid 1 Rv):

a. er is geen geldige overeenkomst tot arbitrage;

b. het scheidsgerecht is in strijd met de daarvoor geldende regelen samengesteld;

c. het scheidsgerecht heeft zich niet aan zijn opdracht gehouden;

d. het vonnis is niet overeenkomstig het bepaalde in artikel 1057 Rv ondertekend of niet met redenen omkleed;

e. het vonnis, of de wijze waarop dit tot stand kwam, is in strijd met de openbare orde.

Die gronden kennen beperkingen. Wie in de arbitrage is verschenen en niet vóór alle weren heeft aangevoerd dat een geldige arbitrageovereenkomst ontbreekt, kan daarop later in beginsel geen vernietiging meer baseren; vergelijkbare beperkingen gelden voor de samenstelling van het scheidsgerecht. Het niet houden aan de opdracht leidt niet tot vernietiging als dat niet van ernstige aard is, of als de partij die het aanvoert daartegen in de arbitrage niet zonder onredelijke vertraging bezwaar heeft gemaakt (artikel 1065 lid 2 tot en met 4 en artikel 1048a Rv). Een vordering tot vernietiging schorst de tenuitvoerlegging niet; de rechter kan de tenuitvoerlegging op verzoek wel schorsen (artikel 1066 lid 1 en 2 Rv).

Wanneer wordt een arbitraal vonnis herroepen?

Herroeping van een arbitraal vonnis is in de wet verankerd in artikel 1068 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en kan alleen plaatsvinden op een of meer van de volgende gronden:

a. het vonnis berust geheel of ten dele op na de uitspraak ontdekt bedrog, door of met medeweten van de wederpartij in de arbitrale procedure gepleegd;

b. het vonnis is geheel of gedeeltelijk gebaseerd op documenten die na het vonnis vals blijken te zijn;

c. een partij heeft na de uitspraak bescheiden die op de beslissing van het scheidsgerecht van invloed zouden zijn geweest en door toedoen van de wederpartij zijn achtergehouden, in handen gekregen.

De vordering tot herroeping moet binnen drie maanden nadat het bedrog of de valsheid bekend werd of de partij de nieuwe bescheiden in handen kreeg, worden ingesteld bij het gerechtshof van het ressort waarin de plaats van arbitrage ligt (artikel 1068 lid 2 Rv). Herroeping en vernietiging gaan alleen over arbitrale vonnissen die in Nederland zijn gewezen. Tegen een buitenlands vonnis verweer je je in Nederland in de exequaturprocedure, op de gronden van het verdrag of artikel 1076 Rv. Onze advocaten in Amsterdam leggen je graag deze complexe materie uit.

Verjaart een buitenlands arbitraal vonnis?

Naar Nederlands recht verjaart de bevoegdheid tot tenuitvoerlegging van een arbitrale uitspraak twintig jaar na de dag van de uitspraak. Zijn voor de tenuitvoerlegging vereisten gesteld die niet afhangen van de wil van degene die de uitspraak verkreeg, dan begint de termijn pas na de dag waarop die vereisten zijn vervuld. Voor bedragen die per jaar of kortere termijn moeten worden betaald, is de termijn vijf jaar (artikel 3:324 lid 1 en 3 BW). Stelt een partij vóór de voltooiing een rechtsmiddel in tegen de veroordeling, dan begint de termijn pas na afloop van dat geding (artikel 3:324 lid 2 BW). Is de bevoegdheid tot tenuitvoerlegging van een buitenlands arbitraal vonnis naar het recht van het land waar het is gewezen verjaard of vervallen, dan is dat geen weigeringsgrond van artikel 1076 lid 1 onder A Rv, en maakt dat de erkenning of tenuitvoerlegging ook niet strijdig met de openbare orde (HR 17 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1077, r.o. 3.4.2, over een arbitraal vonnis uit Moskou). Over de route van artikel 1075 Rv en het Verdrag van New York ging die beschikking niet; laat dat vooraf beoordelen.

Welke kosten zijn gemoeid met de tenuitvoerlegging van arbitrale vonnissen?

De kosten van de tenuitvoerlegging van een arbitraal vonnis bestaan uit drie onderdelen: 1. het griffierecht (artikel 3 en bijlage Wet griffierechten burgerlijke zaken), 2. de kosten van de advocaat (bij een buitenlands vonnis dient een advocaat het verzoek bij het gerechtshof in, artikel 986 lid 1 Rv) en 3. de kosten van de deurwaarder bij de tenuitvoerlegging.

Als er geen vernietiging of herroeping van het arbitraal vonnis wordt gevorderd en de wederpartij zich niet tegen het verlof verzet, zijn de kosten vaak goed in te schatten. Dat is anders als er een procedure wordt gevoerd over de tenuitvoerlegging zelf, een executiegeschil, dat ook in kort geding kan worden gevoerd (artikel 438 lid 1 en 2 Rv). Laat je hierover vooraf informeren door een advocaat.

Veelgestelde vragen over de tenuitvoerlegging van een arbitraal vonnis

Wat is een arbitraal vonnis?

Een arbitraal vonnis is de schriftelijke, door de arbiters ondertekende beslissing van een scheidsgerecht (artikel 1057 Rv). Het kan in Nederland pas ten uitvoer worden gelegd na verlof van de rechter (artikel 1062 Rv). Is het in kracht van gewijsde gegaan, dan hebben de beslissingen over de rechtsbetrekking in geschil gezag van gewijsde in een ander geding tussen dezelfde partijen (artikel 1059 lid 1 Rv).

Wat betekent exequatur?

Exequatur is het verlof van de rechter om een vonnis ten uitvoer te leggen. Voor een in Nederland gewezen arbitraal vonnis geeft de voorzieningenrechter van de rechtbank dat verlof (artikel 1062 Rv), voor een buitenlands arbitraal vonnis het gerechtshof (artikel 1075 en 1076 Rv). Voor beslissingen van buitenlandse rechters kent artikel 985 Rv een vergelijkbaar verlof.

Wat regelt het Verdrag van New York over arbitrage?

Het Verdrag van New York van 1958 regelt de erkenning en tenuitvoerlegging van arbitrale vonnissen die in een andere staat zijn gewezen (artikel I). Verdragsstaten erkennen zulke vonnissen als bindend (artikel III). Weigeren kan alleen op de gronden van artikel V, zoals een ongeldige arbitrageovereenkomst of strijd met de openbare orde. In Nederland dien je het verzoek in bij het gerechtshof (artikel 1075 Rv).

Wat betekent tenuitvoerlegging van een vonnis?

Tenuitvoerlegging (executie) is het afdwingen van een vonnis met hulp van een deurwaarder, bijvoorbeeld door beslag op een bankrekening. Dat kan pas met een executoriale titel en nadat die aan de wederpartij is betekend (artikel 430 lid 1 en 3 Rv). Bij een arbitraal vonnis heb je eerst het verlof van de rechter nodig (artikel 1062 en 1075 Rv).

Hoe lang kun je een arbitraal vonnis ten uitvoer leggen?

Naar Nederlands recht verjaart de bevoegdheid tot tenuitvoerlegging van een arbitrale uitspraak twintig jaar na de dag van de uitspraak, of na de dag waarop de vereisten voor tenuitvoerlegging zijn vervuld. Voor periodieke betalingen geldt vijf jaar (artikel 3:324 lid 1 en 3 BW).

Primaire bronnen

Wanneer schakel je een procesadvocaat in?

Zoek je een Nederlandse arbitrage advocaat voor de tenuitvoerlegging van een buitenlands arbitraal vonnis? Een advocaat met uitstekende kennis van het procesrecht? Een arbitrage advocatenkantoor met kennis van internationaal recht? Een advocatenkantoor dat weet wat het betekent als een arbitraal vonnis in Nederland ten uitvoer wordt gelegd?

Onze procesadvocaten begeleiden je door de hele procedure: van het verzoek om verlof (bij de voorzieningenrechter voor een Nederlands, bij het gerechtshof voor een buitenlands arbitraal vonnis) tot en met de tenuitvoerlegging en het beslag. Omgekeerd staan wij je bij als je geconfronteerd wordt met een arbitraal vonnis waartegen je je wilt verweren: bij een in Nederland gewezen vonnis door vernietiging of herroeping te vorderen, bij een buitenlands vonnis door je in de exequaturprocedure op een weigeringsgrond te beroepen.

Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten en events
Over welke onderwerpen wil je updates ontvangen?
Wie ben je?
In welke branche of sector ben je actief? (optioneel)

Waar ben je naar op zoek?