Het sluiten van een commercieel contract met een buitenlandse partij vereist expliciete keuzes voor toepasselijk recht en bevoegde rechter volgens de Rome I-Verordening. Nederlandse ondernemers behouden doorgaans grip door voor Nederlands recht te kiezen, waarbij artikel 6:247 lid 2 BW bepaalt dat algemene voorwaarden in internationale B2B-transacties buiten de beschermende werking van afdeling 6.5.3 BW vallen.
Zakendoen over de grens biedt Nederlandse ondernemers groeiende kansen, maar tegelijk confronteert internationale handel u met juridische complexiteit die binnen Nederland nauwelijks speelt. Een contract met een partij in Duitsland, België of het Verenigd Koninkrijk volgt andere spelregels dan een binnenlandse overeenkomst. Zonder expliciete afspraken over rechtskeuze en forumkeuze riskeert u onzekerheid, onverwachte kosten en juridische procedures in een land waar u de wetten en procedures niet kent. De Rome I-Verordening bepaalt welk recht geldt als partijen zelf geen keuze maken – een automatisme dat vaak tot ongewenste uitkomsten leidt.
Wat is het verschil tussen nationale en internationale commerciële contracten?
Een internationaal commercieel contract onderscheidt zich van een binnenlands contract doordat partijen verplicht zijn expliciet te kiezen welk recht van toepassing is en welke rechter bevoegd is bij geschillen. Bij nationale contracten geldt automatisch Nederlands recht en is de Nederlandse rechter bevoegd, terwijl internationale contracten zonder rechtskeuze worden beheerst door de Rome I-Verordening of het Weens Koopverdrag.
Binnen Nederland weet elk bedrijf precies waar het aan toe is: Nederlands recht geldt, de Nederlandse rechter behandelt geschillen, en juridische termen betekenen voor iedereen hetzelfde. Bij internationale transacties verdwijnt deze vanzelfsprekendheid volledig. Rechtssystemen verschillen fundamenteel in hun benadering van contractbreuk, klachttermijnen en tekortkoming in de nakoming. Wat in Nederland een redelijke termijn is, kan in Frankrijk of Duitsland heel anders worden uitgelegd.
Taal vormt daarnaast een bron van misverstanden die gemakkelijk tot geschillen leiden. Engelse juridische begrippen zoals “warranty” of “force majeure” hebben niet dezelfde betekenis als hun Nederlandse vertalingen. Een professionele vertaling van contractdocumenten blijft daarom onmisbaar – automatische vertalers maken fouten met juridische terminologie die u later duur kunnen komen te staan.
De Rome I-Verordening biedt binnen de Europese Unie duidelijkheid over welk recht geldt als partijen zelf geen keuze maken. Bij koopovereenkomsten geldt doorgaans het recht van het land waar de verkoper gevestigd is, bij dienstverlening het recht waar de dienstverlener woont. Deze automatische toewijzing kan echter tot ongunstige uitkomsten leiden wanneer u bijvoorbeeld als Nederlandse koper te maken krijgt met Italiaans recht omdat uw leverancier in Milaan gevestigd is.
Welke rol speelt het Weens Koopverdrag bij internationale contracten?
Het Weens Koopverdrag (CISG) is automatisch van toepassing op internationale koopovereenkomsten tussen commerciële partijen uit verschillende verdragslanden. Het verdrag regelt contractsluiting, leveringsverplichtingen en wanprestatie voor verkoop van roerende zaken, maar kan expliciet worden uitgesloten in het contract of algemene voorwaarden. Bij MAAK Advocaten kijken we naar uw positie en besluiten dan samen met u het CISG-verdrag wel of niet uit te sluiten. In de regel kan het verstandig zijn voor leveranciers wel het CISG van toepassing te laten zijn. Zo kan een contractspartij bijvoorbeeld minder makkelijk ontbinden dan onder het reguliere Nederlands recht.
Artikel 1 van het Weens Koopverdrag maakt direct duidelijk wanneer het speelt: het gaat om koopovereenkomsten betreffende roerende zaken tussen partijen die in verschillende staten gevestigd zijn, wanneer die staten verdragsluitende staten zijn. Nederland trad in 1989 toe tot het verdrag, waardoor het sindsdien relevant is voor vrijwel alle internationale verkopen van goederen door Nederlandse bedrijven aan afnemers in verdragslanden.
Het verdrag wordt over het algemeen als verkoper-vriendelijk ervaren. Verkopers geven daarom zelden toestemming om het uit te sluiten, terwijl kopers er juist vaak vanaf willen. Deze fundamentele belangentegenstelling maakt de rechtskeuze-clausule tot een belangrijk onderhandelingspunt bij het sluiten van internationale koopcontracten.
Belangrijke uitzonderingen beperken de reikwijdte van het Weens Koopverdrag. Het geldt namelijk niet voor consumentenverkopen, de verkoop van schepen, vliegtuigen, elektriciteit, aandelen of effecten. Ook dienstverlening valt buiten de reikwijdte – daarvoor moet u andere internationale regels raadplegen of expliciet een rechtskeuze maken.
Als u het WKV verdrag uitsluit, moet u dat expliciet in het contract vermelden. Een formulering zoals “op deze overeenkomst is Nederlands recht van toepassing met uitzondering van het Weens Koopverdrag” geeft volledige duidelijkheid. Zonder zo’n uitsluiting geldt het verdrag van rechtswege, ook al heeft u Nederlands recht gekozen.
Hoe maakt u een rechtskeuze in een internationaal commercieel contract?
De rechtskeuze bepaalt welk nationaal rechtsstelsel de overeenkomst beheerst en kan uitdrukkelijk in het contract worden opgenomen of blijken uit de omstandigheden. Nederlandse ondernemers kiezen meestal voor Nederlands recht omdat dit houvast biedt, terwijl de keuze voor buitenlands recht vaak een sprong in het diepe betekent vanwege onbekendheid met die wetgeving.
De Rome I-Verordening geeft partijen binnen de EU volledige vrijheid om zelf te bepalen welk recht van toepassing is. Deze keuze gaat voor op de standaardregels die automatisch zouden gelden bij het ontbreken van een rechtskeuze. U kunt de rechtskeuze maken vóór, tijdens of zelfs ná het sluiten van de overeenkomst, hoewel wijzigingen achteraf meestal terugwerken tot het moment van contractsluiting.
Kies bij voorkeur voor Nederlands recht als u in Nederland gevestigd bent. Uw vaste juridische adviseurs kennen het Nederlandse rechtsstelsel door en door, procedures bij Nederlandse rechtbanken zijn voorspelbaar, en u voorkomt verrassingen door onbekende buitenlandse regelgeving. Bovendien blijven de kosten lager wanneer u niet hoeft te investeren in buitenlandse advocaten die u moeten bijpraten over onbekende wetsartikelen.
Een forumkeuze kan indirect wijzen op een gewenste rechtskeuze. Als u kiest voor de Nederlandse rechter, suggereert dat vaak de voorkeur voor Nederlands recht. Toch blijven rechtskeuze en forumkeuze afzonderlijke beslissingen – u kunt bijvoorbeeld kiezen voor de Nederlandse rechter terwijl Duits recht van toepassing is.
Geen keuze maken blijkt in de praktijk ook een keuze. Bij het ontbreken van een expliciete rechtskeuze bepalen internationale verdragen zoals de Rome I-Verordening automatisch welk recht geldt. Dat automatisme leidt vaak tot uitkomsten die niet in uw voordeel zijn, bijvoorbeeld omdat het recht van uw wederpartij van toepassing wordt terwijl u daar totaal niet vertrouwd mee bent.
Wilt u zekerheid over uw juridische positie bij internationale contracten? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren uw situatie en adviseren over de beste strategie voor rechtskeuze en contractvoorwaarden.
Waarom is forumkeuze cruciaal bij internationale commerciële contracten?
Forumkeuze bepaalt welke rechter bevoegd is om over geschillen te beslissen en voorkomt dat u moet procederen in een onbekende juridische omgeving. Nederlandse ondernemers kiezen doorgaans voor de Nederlandse rechter omdat procedures hier voorspelbaar, toegankelijk en relatief kostenefficiënt verlopen vergeleken met procedures in het buitenland.
Met een forumkeuze-clausule legt u contractueel vast dat een specifieke rechter exclusief bevoegd is over geschillen. Nederlandse bedrijven vechten liever conflicten uit voor de Nederlandse rechter dan voor een buitenlandse rechtbank waar procedures anders verlopen en kosten hoger oplopen. De ervaring leert dat forumkeuze vaak geen onderhandelingsitem is – partijen vergeten het simpelweg te bespreken totdat er daadwerkelijk een geschil ontstaat.
Forumkeuze verschilt fundamenteel van rechtskeuze. U kunt bijvoorbeeld kiezen voor de Nederlandse rechter terwijl Duits recht van toepassing is. Die combinatie betekent dat een Nederlandse rechter uw geschil behandelt, maar daarbij Duitse wetgeving toepast – een scenario dat voorkomt dat u naar Duitsland hoeft te reizen voor rechtszaken, terwijl uw Duitse contractspartij tevreden blijft met de toepassing van vertrouwd Duits recht.
Bij internationale contracten moet een forumkeuzebeding aan specifieke eisen voldoen. In algemene voorwaarden moet de wederpartij het beding expliciet hebben geaccepteerd – stilzwijgende aanvaarding volstaat vaak niet. Dat geldt echter alleen voor contracten waarbij beide partijen in Nederland zijn gevestigd, want artikel 6:247 lid 2 BW sluit de beschermende werking van afdeling 6.5.3 BW uit bij internationale B2B-transacties.
Welke rol speelt arbitrage bij internationale geschillen?
Arbitrage biedt bij internationale geschillen vaak meer zekerheid dan een gewone rechtszaak, omdat arbitrage-uitspraken wereldwijd uitvoerbaar zijn in meer dan 160 landen volgens het Verdrag van New York. Nederlandse rechterlijke uitspraken daarentegen worden in grote handelslanden zoals de Verenigde Staten en China niet erkend, waardoor arbitrage voor internationale contracten meestal de voorkeur verdient.
Nederland heeft namelijk geen rechtsvorderingsverdragen met belangrijke handelslanden als China en de Verenigde Staten. Een Nederlands vonnis tegen een Amerikaanse of Chinese partij is daar simpelweg niet uitvoerbaar. Dat fundamentele gebrek aan executiemogelijkheden maakt een Nederlandse rechtszaak tegen zo’n partij vaak zinloos, hoe goed uw juridische positie ook is.
Het Verdrag van New York uit 1958 regelt wereldwijd de erkenning en uitvoering van arbitrage-uitspraken. Meer dan 170 landen hebben het verdrag geratificeerd, waardoor arbiters een vrijwel universeel executeerbaar beslissingsinstrument bieden. Nationale rechters mogen erkenning alleen weigeren bij ernstige procedurefouten of strijd met de openbare orde – situaties die zelden voorkomen.
Arbitrage biedt daarnaast specifieke voordelen voor complexe commerciële geschillen. Arbiters zijn vaak specialisten in het relevante vakgebied, procedures verlopen vertrouwelijk in plaats van openbaar, en partijen kunnen zelf de taal bepalen waarin geprocedeerd wordt. De kosten liggen echter meestal hoger dan bij gewone rechtszaken, vooral bij internationale arbitrage-instellingen zoals de International Chamber of Commerce (ICC).
Bemiddeling vormt soms een goedkoper alternatief, vooral bij kleinere geschillen. Partijen behouden meer controle over het resultaat en de procedure loopt vaak sneller dan arbitrage. Een escalatieclausule combineert beide voordelen: eerst verplichte onderhandelingen, dan bemiddeling, en pas als laatste stap arbitrage. Deze gefaseerde aanpak werkt in de praktijk het beste en voorkomt onnodige kosten.
Wat zijn de belangrijkste clausules in internationale commerciële contracten?
Internationale contracten vereisen minimaal vijf essentiële clausules: rechtskeuze, forumkeuze of arbitragebeding, overmachtbepaling, aansprakelijkheidsbeperking en bescherming van intellectuele eigendomsrechten. Deze clausules voorkomen onduidelijkheid bij geschillen en beschermen beide partijen tegen onverwachte financiële risico’s.
Een rechtskeuze-clausule voorkomt discussies over welke wetgeving geldt. Formuleer de keuze expliciet en ondubbelzinnig, bijvoorbeeld: “Op deze overeenkomst is Nederlands recht van toepassing, met uitsluiting van het Weens Koopverdrag en Nederlandse internationaal privaatrechtelijke verwijzingsregels.” Zo voorkomt u dat rechters achteraf andere wetten toepassen dan u bedoelde.
Overmachtclausules beschermen partijen als onverwachte situaties nakoming onmogelijk maken. Het Nederlandse overmachtbegrip verschilt fundamenteel van de Angelsaksische “force majeure” – een verschil dat regelmatig tot verwarring leidt. Benoem concrete situaties zoals natuurrampen, oorlog, pandemieën, regeringsmaatregelen en stakingen. Leg daarnaast vast wat partijen moeten doen bij overmacht: meestal het snel melden van het probleem (vaak binnen 5 tot 30 dagen) en aantonen dat u uw best doet het op te lossen.
Aansprakelijkheidsclausules leggen vast wie opdraait voor schade en tot welk bedrag. Veel contracten beperken aansprakelijkheid tot het contractbedrag, een vast maximumbedrag of de verzekeringsdekking van degene die schade veroorzaakt. Het onderscheid tussen directe en indirecte schade speelt daarbij een cruciale rol – directe schade volgt rechtstreeks uit contractbreuk, terwijl indirecte schade (zoals gederfde winst) vaak wordt uitgesloten.
Bescherming van intellectuele eigendomsrechten voorkomt dat uw patenten, handelsmerken of bedrijfsgeheimen in verkeerde handen vallen. Elk land beschermt intellectueel eigendom op zijn eigen manier, dus spreek expliciet af wie eigenaar wordt van ontwikkelingen, waar u rechten mag gebruiken, en wie verantwoordelijk is als een derde partij een inbreukprocedure start. Vertrouwelijkheidsclausules blijven vaak geldig na afloop van het contract.
Leveringsafspraken moeten exacte data, locaties en transportmethoden bevatten. Gebruik internationale handelstermen (Incoterms) om duidelijkheid te scheppen over wanneer risico en eigendom overgaan van verkoper naar koper. Garantieclausules specificeren duur, reikwijdte, meldingstermijnen en of het om reparatie of vervanging gaat – en wat expliciet níet onder de garantie valt.
Hoe voorkomt u juridische verrassingen bij contracten met buitenlandse partijen?
Onderzoek altijd de betrouwbaarheid en financiële positie van uw buitenlandse contractspartij via kredietbeoordelingen, bedrijfsregisters en referenties van eerdere zakenpartners. Daarnaast voorkomt professionele vertaling van contractdocumenten misverstanden door taalbarrières, en moeten eigendomsoverdracht en intellectuele eigendomsrechten expliciet geregeld worden omdat elk land deze anders behandelt.
Een grondige financiële controle betekent jaarrekeningen, kredietbeoordelingen en betalingsgeschiedenis bestuderen. In veel EU-landen vindt u die informatie in openbare bedrijfsregisters zoals de Nederlandse Kamer van Koophandel of het Duitse Handelsregister. Check ook of het bedrijf officieel geregistreerd staat en geen lopende rechtszaken heeft die zijn continuïteit bedreigen.
Referenties van andere zakenpartners geven een realistisch beeld van de werkwijze van uw potentiële contractpartij. Vraag zonder schroom om een lijst met eerdere klanten of leveranciers. Lokale handelsorganisaties, de Nederlandse Kamer van Koophandel en ambassades beschikken vaak over informatie die niet online te vinden is, vooral over bedrijven in landen buiten de EU.
Professionele vertalingen blijven onmisbaar voor alle contractdocumenten. Automatische vertalers maken fouten met juridische terminologie die u later duur komen te staan. Leg contractueel vast welke taalversie de originele versie is – bij verschillen tussen vertalingen geldt meestal die oorspronkelijke tekst. Culturele verschillen in zakendoen kunnen leiden tot andere verwachtingen, vooral in culturen waar mondelinge afspraken zwaarder wegen dan wat op papier staat.
Eigendomsoverdracht werkt in elk land anders. Spreek expliciet af wanneer eigendom en risico overgaan, wie verantwoordelijk is tijdens transport, en hoe u omgaat met valutaschommelingen. Incoterms bieden internationale standaarden die duidelijkheid scheppen over deze vraagstukken. Intellectuele eigendomsrechten vereisen nog meer aandacht – spreek af welke rechten u overdraagt, of licenties exclusief of niet-exclusief zijn, waar u rechten mag gebruiken, en wie registratie en onderhoud regelt.
Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor persoonlijk juridisch advies over uw specifieke situatie bij internationale contracten.
Welke rol speelt artikel 6:247 lid 2 BW bij internationale contracten?
Artikel 6:247 lid 2 BW sluit de beschermende werking van afdeling 6.5.3 BW over algemene voorwaarden uit bij internationale B2B-transacties, ongeacht het toepasselijke recht. Dit betekent dat de informatieplicht uit artikel 6:234 BW en vernietigingsgronden uit artikel 6:233 BW niet gelden als partijen in verschillende landen gevestigd zijn en handelen in de uitoefening van hun bedrijf.
De Hoge Raad bevestigde in 2012 dat afdeling 6.5.3 BW niet van toepassing is op overeenkomsten tussen partijen die handelen in de uitoefening van hun beroep of bedrijf en niet beide in Nederland gevestigd zijn. Deze uitsluiting geldt ook wanneer partijen expliciet voor Nederlands recht hebben gekozen – alleen als partijen uitdrukkelijk overeenkomen dat afdeling 6.5.3 BW wél geldt, kan daarop een beroep worden gedaan.
De ratio achter deze uitsluiting is tweeledig. Ten eerste creëert het rechtszekerheid, omdat anders onduidelijk zou zijn in hoeverre de dwingendrechtelijke regeling van algemene voorwaarden van toepassing is. Ten tweede voorkomt het dat internationale handel wordt belemmerd doordat buitenlandse ondernemers hun voorwaarden op Nederlandse regels moeten afstemmen.
Praktisch betekent dit dat u bij internationale B2B-contracten algemene voorwaarden kunt hanteren zonder deze uiterlijk bij contractsluiting ter hand te stellen. De vernietigingsgronden van artikel 6:233 BW blijven zonder betekenis, ook al heeft u de voorwaarden pas weken na ondertekening aan uw wederpartij verstrekt. Dat geldt echter alleen als vaststaat dat de toepasselijkheid van die voorwaarden daadwerkelijk is overeengekomen.
Deze uitsluiting geldt niet als beide partijen in Nederland gevestigd zijn, ook niet als zij kiezen voor buitenlands recht. In dat geval biedt afdeling 6.5.3 BW volledige bescherming tegen onredelijk bezwarende bedingen en schending van de informatieplicht. Het vestigingscriterium bepaalt dus de toepasselijkheid, niet de gekozen wetgeving.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij internationale commerciële contracten?
Ondernemers onderschatten regelmatig hoe fundamenteel internationale contracten verschillen van binnenlandse afspraken. De grootste fout is geen expliciete rechtskeuze en forumkeuze maken – dat leidt tot onzekerheid over welke wetten gelden en waar u moet procederen bij geschillen. De Rome I-Verordening vult dan automatisch in, vaak met ongewenste uitkomsten.
Taalbarrières vormen een tweede belangrijke valkuil. Engelse juridische termen hebben niet dezelfde betekenis als Nederlandse equivalenten. “Warranty” betekent iets anders dan garantie, “force majeure” verschilt van overmacht – deze subtiele verschillen leiden regelmatig tot geschillen over wat partijen nu eigenlijk hebben afgesproken.
Veel bedrijven vergeten de uitvoerbaarheid van vonnissen te controleren. Een Nederlands vonnis tegen een Chinese of Amerikaanse partij blijft waardeloos zonder executiemogelijkheden in die landen. Nederland heeft geen rechtsvorderingsverdragen met deze grote handelslanden, waardoor arbitrage eigenlijk de enige realistische optie is voor afdwingbaarheid.
Eigendomsoverdracht en intellectuele eigendomsrechten krijgen vaak te weinig aandacht. Elk land regelt eigendom anders, vooral tijdens transport van goederen. Zonder expliciete afspraken ontstaat onduidelijkheid over wie risico en eigendom draagt als er onderweg iets misgaat. Intellectuele eigendomsrechten vereisen registratie in de landen waar u bescherming wilt – vergeet dat niet expliciet te regelen.
Wisselkoersrisico’s blijven vaak onbesproken totdat fluctuaties ineens tienduizenden euro’s kosten. Wisselkoersclausules verdelen valutarisico eerlijker tussen partijen, terwijl hedging-instrumenten zoals termijncontracten bescherming bieden tegen koersschommelingen. Banken en financiële instellingen bieden die producten standaard aan voor internationale transacties.
