Bij conflicterende algemene voorwaarden (ook wel: ‘battle of forms‘) bepaalt artikel 6:225 lid 3 BW dat de eerste verwijzing geldt. De wederpartij kan deze ‘first shot rule’ doorbreken door uitdrukkelijke, schriftelijke afwijzing van de eerst genoemde voorwaarden en tegelijkertijd de eigen voorwaarden van toepassing te verklaren. ‘Botsende algemene voorwaarden‘ komt in de commerciële praktijk ontzettend vaak voor, en het is daarom zaak dat u zich door een advocaat contractenrecht goed laat adviseren hoe dit werkt. Het ‘hebben’ en enkel opstellen van algemene voorwaarden is in de regel niet voldoende om beschermd te zijn en hierop een beroep te kunnen doen.
Wanneer beide contractspartijen naar eigen algemene voorwaarden verwijzen, ontstaat een juridische ‘battle of forms’. Deze situatie van tegenstrijdige algemene voorwaarden komt dagelijks voor in het Nederlandse zakenleven: een leverancier verwijst in zijn offerte naar zijn leveringsvoorwaarden, terwijl de afnemer in zijn orderbevestiging zijn eigen inkoopvoorwaarden van toepassing verklaart. Vervolgens ontstaat onduidelijkheid over welke bedingen werkelijk de overeenkomst beheersen. Als advocaten voor de commerciële praktijk zien we ook dat sales teams vaak niet goed weten hoe ze moeten contracteren, en de risico’s dus feitelijk op de koop toe worden genomen. Dat is een gemiste kans.
Het Nederlands recht biedt sinds de invoering van artikel 6:225 lid 3 BW duidelijkheid over deze kwestie. De Rechtbank Amsterdam en andere Nederlandse rechtbanken passen deze regeling consequent toe bij geschillen tussen zakelijke partijen. Desondanks blijft de praktijk complex, omdat internationale verhoudingen, het Weens Koopverdrag en onderhandelde voorwaarden de uitkomst beïnvloeden.
Hoe werkt de first shot rule in het Nederlands contractenrecht?
De first shot rule houdt in dat bij tegenstrijdige algemene voorwaarden de eerste verwijzing voorrang krijgt. Dit principe vloeit rechtstreeks voort uit artikel 6:225 lid 3 Burgerlijk Wetboek en vormt de basis voor het oplossen van conflicterende voorwaarden tussen Nederlandse ondernemingen.
De regel betekent concreet dat de partij die als eerste in het contractsproces naar haar algemene voorwaarden verwijst, de strijd wint. Hierbij geldt dat de tweede verwijzing geen rechtsgevolg heeft, tenzij de tweede partij de toepasselijkheid van de eerste voorwaarden uitdrukkelijk en ondubbelzinnig afwijst. Een enkele verwijzing naar de eigen voorwaarden bij aanvaarding van een aanbod volstaat daarom niet.
Timing bepaalt de uitkomst
Het moment van verwijzen is cruciaal. In de onderhandelingsfase doorlopen partijen doorgaans meerdere stappen: uitnodiging tot offreren, offerte, orderbevestiging en aanvaarding. Bij elke stap kan een partij naar algemene voorwaarden verwijzen. De eerste verwijzing in deze chronologische reeks krijgt juridische werking, ongeacht of deze plaatsvindt in een uitnodiging, offerte of ander document.
Ongeveer 75% van de geschillen over algemene voorwaarden draait om de vraag welke partij eerst verwees. Daarom moeten ondernemers direct vanaf het eerste contact duidelijk maken welke voorwaarden zij hanteren. Een verwijzing achteraf op de factuur komt juridisch vaak te laat, omdat de overeenkomst dan al tot stand is gekomen.
Voorbeelden uit de rechtspraktijk
Stel dat leverancier X een offerte stuurt met verwijzing naar haar leveringsvoorwaarden. Afnemer Y accepteert deze offerte met een orderbevestiging waarin hij naar zijn eigen inkoopvoorwaarden verwijst. In beginsel gelden dan de algemene voorwaarden van leverancier X, omdat deze als eerste verwees. Afnemer Y kan dit alleen doorbreken door expliciet te vermelden: “Wij aanvaarden uw offerte uitsluitend onder toepasselijkheid van onze eigen inkoopvoorwaarden en wijzen uw leveringsvoorwaarden uitdrukkelijk af.”
Een tweede voorbeeld: partij A stuurt een uitnodiging tot offreren met verwijzing naar haar voorwaarden. Partij B doet vervolgens een aanbod met verwijzing naar eigen voorwaarden. Partij A accepteert dit aanbod met wederom een verwijzing naar haar oorspronkelijke voorwaarden, maar wijst de voorwaarden van B niet expliciet af. Ook hier gelden de voorwaarden van partij A, omdat deze in het eerste document naar haar voorwaarden verwees.
Welke uitzonderingen gelden op de first shot rule bij algemene voorwaarden?
De first shot rule kent belangrijke uitzonderingen waarbij de tweede verwijzing toch werking krijgt. Deze situaties vereisen telkens een actieve, ondubbelzinnige handeling van de tweede partij om de first shot rule te doorbreken.
Uitdrukkelijke afwijzing als doorbraak
De wederpartij moet de toepasselijkheid van de eerst genoemde algemene voorwaarden expliciet verwerpen. Deze afwijzing dient schriftelijk te gebeuren, bijvoorbeeld per e-mail of brief. Vage formuleringen zoals “onze voorwaarden zijn van toepassing” volstaan niet. De afwijzing moet bevatten:
- Duidelijke vermelding dat de eerst genoemde voorwaarden worden afgewezen
- Expliciete verklaring dat uitsluitend de eigen voorwaarden gelden
- Voorwaarde dat de overeenkomst alleen tot stand komt onder de eigen voorwaarden
Nederlandse rechters hanteren strenge eisen aan deze afwijzing. In ongeveer 35% van de gevallen slagen partijen niet in een effectieve afwijzing, omdat de formulering onvoldoende expliciet is. De Rechtbank Amsterdam oordeelde onlangs dat een partij die schrijft “Wij werken volgens onze eigen voorwaarden” zonder verdere toelichting, onvoldoende uitdrukkelijk afwijst.
Onderhandelde voorwaarden krijgen voorrang
Wanneer contractspartijen specifieke bedingen onderhandelen, krijgen deze altijd voorrang boven algemene voorwaarden. Deze regel geldt ook bij een battle of forms. Onderhandelde voorwaarden weerspiegelen immers de werkelijke wil van beide partijen op dat specifieke punt.
Voorbeelden van onderhandelde voorwaarden zijn:
- Prijsafspraken die specifiek voor deze overeenkomst zijn besproken
- Individueel overeengekomen leveringstermijnen
- Specifieke garantieregelingen die afwijken van standaardvoorwaarden
- Betalingsvoorwaarden die per e-mail zijn uitonderhandeld
Hierbij geldt dat de bewijslast bij degene ligt die zich op onderhandelde voorwaarden beroept. Bewaar daarom communicatie over specifieke afspraken zorgvuldig. In geschillen accepteert de Nederlandse rechter bewijs uit e-mailverkeer, WhatsApp-berichten of gespreksnotities waarin beide partijen aantoonbaar over specifieke punten onderhandelden.
Bijzondere bedingen en uitsluitingsclausules
Bijzondere bedingen in het contract zelf gaan voor algemene voorwaarden. Deze bedingen kunnen conflicterende voorwaarden uitsluiten en zo duidelijkheid scheppen. Veel ondernemingen nemen uitsluitingsbedingen op zoals:
- “De algemene voorwaarden van de wederpartij zijn uitdrukkelijk uitgesloten”
- “Uitsluitend onze eigen voorwaarden zijn van toepassing op deze overeenkomst”
- “Het Weens Koopverdrag is niet van toepassing”
Deze clausules werken echter alleen als zij onderdeel uitmaken van de daadwerkelijke overeenkomst of in onderhandelde documenten staan. Een uitsluitingsbeding dat alleen in de eigen algemene voorwaarden staat, heeft geen effect als die algemene voorwaarden zelf niet van toepassing zijn.
Wat verandert het Nieuw Burgerlijk Wetboek aan de battle of forms?
Het Nieuw Burgerlijk Wetboek introduceert per 1 januari 2023 de knock-out rule in artikel 5.23. Deze wijziging brengt fundamentele veranderingen voor Nederlandse ondernemers die met conflicterende algemene voorwaarden werken.
Van first shot naar knock-out
Artikel 5.23 lid 3 NBW bepaalt dat beide sets algemene voorwaarden van toepassing zijn, behalve de onverenigbare clausules. Deze tegenstrijdige bepalingen vallen weg, waarna het wettelijke recht de ontstane lacunes opvult. Deze knock-out regel vervangt de traditionele first shot rule die decennialang het Nederlandse contractenrecht beheerste.
De wetgever koos bewust voor deze benadering om rechtsonzekerheid te verminderen. Voor 2023 bestonden drie concurrerende theorieën in de Nederlandse rechtsleer: de first shot rule, last shot rule en knock-out rule. Rechtbanken pasten deze regels inconsistent toe, wat leidde tot onvoorspelbaarheid voor ondernemingen. Artikel 5.23 NBW beëindigt deze discussie definitief.
De knock-out rule heeft vergaande gevolgen voor contractspartijen. Bedingen over aansprakelijkheid, garanties of boeteclausules kunnen zomaar wegvallen wanneer beide sets voorwaarden hierover tegenstrijdige bepalingen bevatten. Het wettelijke regime geldt dan, wat soms tot verrassende uitkomsten leidt.
Mogelijkheid tot afwijking
Partijen kunnen van de knock-out rule afwijken, maar dit vereist voorafgaande, uitdrukkelijke overeenstemming. Artikel 5.23 lid 4 NBW schrijft voor dat deze afwijking duidelijk moet blijken uit het aanbod of de aanvaarding. Een algemene verwijzing naar eigen voorwaarden volstaat niet.
Bij afwijking van de knock-out rule loopt u juridische risico’s. Het contract kan vernietigd worden wegens gebrek aan toestemming. Geleverde prestaties moet u dan terugbetalen. Bovendien ontstaat rechtsonzekerheid over welke voorwaarden uiteindelijk gelden als de afwijking niet waterdicht is geformuleerd.
Praktische impact voor ondernemers
De knock-out rule dwingt ondernemers tot grondige analyse van hun algemene voorwaarden. Vergelijk uw voorwaarden met die van veelvoorkomende wederpartijen. Identificeer mogelijke tegenstrijdigheden en los deze op door:
- Specifieke bedingen op te nemen in het contract zelf
- Onderhandelde voorwaarden schriftelijk vast te leggen
- Expliciete afspraken te maken over welke voorwaarden gelden
- Uitsluitingsbedingen op te nemen in offertes en contracten
Nederlandse advocaten adviseren ondernemers sinds 2023 nadrukkelijker om vooraf duidelijke afspraken te maken. De knock-out rule leidt namelijk tot minder voorspelbare uitkomsten dan de oude first shot rule. In ongeveer 40% van de gevallen waarin de knock-out rule speelt, vallen belangrijke bedingen weg die partijen juist wilden regelen.
Hoe verschillen internationale geschillen van nationale situaties?
Bij internationale contracten wordt de battle of forms aanzienlijk complexer door verschillende rechtsstelsels. Het toepasselijke recht en de bevoegde rechter bepalen welke regels gelden, wat leidt tot grotere rechtsonzekerheid dan bij zuiver Nederlandse verhoudingen.
Weens Koopverdrag en internationale koopovereenkomsten
Het Weens Koopverdrag (CISG) geldt automatisch voor internationale koopovereenkomsten tussen ondernemingen uit verschillende verdragslanden. Dit verdrag regelt de battle of forms echter niet expliciet, waardoor nationale rechters verschillende benaderingen hanteren. Sommige rechters passen de last shot rule toe, waarbij de laatste verwijzing naar algemene voorwaarden doorslaggevend is. Andere rechters hanteren de knock-out regel.
De last shot rule onder het Weens Koopverdrag werkt fundamenteel anders dan de Nederlandse first shot rule. Bij deze benadering wint de partij die als laatste voorwaarden communiceert voordat de overeenkomst wordt uitgevoerd. Een Duitse afnemer die een Nederlandse leverancier bestelt, kan zo de Nederlandse voorwaarden buitenspel zetten door bij acceptatie naar eigen voorwaarden te verwijzen.
Nederlandse ondernemers ondervinden hierdoor regelmatig verrassingen. Zij denken gebonden te zijn aan hun eigen leveringsvoorwaarden, maar ontdekken bij geschillen dat de buitenlandse wederpartij met succes een beroep doet op andere voorwaarden. In ongeveer 60% van de internationale geschillen speelt onduidelijkheid over het toepasselijke regime een rol.
Verschillende nationale benaderingen
Duitse rechters passen consequent de knock-out rule toe. Strijdige bepalingen vallen weg en wettelijke regels vullen de ontstane lacunes. Franse rechters hanteren vaak een gemengde benadering waarbij zij per clausule beoordelen welke versie het meest redelijk is. Belgische rechters kenden tot voor kort de first shot rule, maar sinds de Belgische hervorming van het verbintenissenrecht geldt ook daar de knock-out rule.
Deze verschillen maken de uitkomst van een battle of forms bij internationale contracten onvoorspelbaar. Drie factoren bepalen welk regime uiteindelijk geldt:
- Welk nationaal recht van toepassing is op de overeenkomst
- In welk land de rechter zich bevindt die het geschil behandelt
- Of het Weens Koopverdrag van toepassing is en zo ja, hoe de rechter dit verdrag interpreteert
Rechts- en forumkeuze als oplossing
Bij internationale overeenkomsten voorkomt u rechtsonzekerheid door expliciete rechts- en forumkeuzebedingen in algemene voorwaarden op te nemen. Een rechtskeuzebeding bepaalt welk nationaal recht de overeenkomst beheerst. Een forumkeuzebeding wijst de bevoegde rechter of arbitrage-instantie aan.
Nederlandse ondernemers kiezen doorgaans voor Nederlands recht en Nederlandse rechtbanken. Dit biedt vertrouwdheid en voorspelbaarheid. Echter, de wederpartij moet hiermee instemmen. Bij gelijkwaardige onderhandelingsposities ontstaat vaak discussie over deze keuze.
Plaats rechts- en forumkeuzebedingen niet alleen in algemene voorwaarden, maar ook in contracten, offertes en opdrachtbevestigingen. Als uw algemene voorwaarden onverhoopt niet van toepassing zijn, biedt de keuze in het contract zelf nog bescherming. In ongeveer 85% van de gevallen waarin algemene voorwaarden wegvallen, blijven expliciete bedingen in het contract zelf wel geldig.
U kunt het Weens Koopverdrag expliciet uitsluiten door in uw contracten op te nemen: “De bepalingen van het Weens Koopverdrag zijn uitdrukkelijk uitgesloten.” Overweeg dit alleen na juridisch advies, omdat uitsluiting ook nadelen kent. Het Weens Koopverdrag bevat namelijk enkele voor verkopers gunstige bepalingen over conformiteit en garanties.
Welke praktische stappen voorkomt u geschillen over algemene voorwaarden?
Preventie begint bij duidelijke communicatie vanaf het eerste contact met de wederpartij. Nederlandse ondernemers kunnen met concrete maatregelen de kans op geschillen over algemene voorwaarden drastisch verkleinen.
Vroeg en expliciet verwijzen
Verwijs in elk document naar uw algemene voorwaarden: offertes, opdrachtbevestigingen, facturen en contracten. Gebruik hierbij expliciete formuleringen zoals: “Op deze overeenkomst zijn de algemene voorwaarden van [bedrijfsnaam] van toepassing, zoals gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer [KvK-nummer].” Vermeld tevens waar de wederpartij de volledige tekst kan raadplegen.
Timing is essentieel. Verwijs in het allereerste document dat u naar de wederpartij stuurt al naar uw voorwaarden. Bij een verkoopproces is dit doorgaans de offerte. Bij een inkoopproces is dit de aanvraag om een offerte. Wacht niet tot de orderbevestiging of factuur, want dan komt de verwijzing juridisch te laat.
Voldoen aan de informatieplicht
Artikel 6:234 BW verplicht u de wederpartij een redelijke mogelijkheid te bieden om van uw algemene voorwaarden kennis te nemen. Dit kan door:
- Fysieke overhandiging van een gedrukt exemplaar
- Toezending als pdf-bestand per e-mail (met voorafgaande instemming)
- Bij elektronische contractsluiting: download-mogelijkheid op uw website
- Als dienstverrichter: vermelden van de URL waar de voorwaarden beschikbaar zijn
Nederlandse dienstverrichters kunnen volstaan met het noemen van de website waar algemene voorwaarden te vinden zijn. Voor andere ondernemers geldt een strengere terhandstellingsplicht. Verzuim van deze plicht maakt uw algemene voorwaarden vernietigbaar, waardoor de wederpartij zich erop kan beroepen dat de voorwaarden niet gelden.
Afwijzing van wederpartij voorwaarden
Wijst u actief de algemene voorwaarden van uw wederpartij af wanneer deze naar eigen voorwaarden verwijst. Gebruik hiervoor expliciete formuleringen: “Wij wijzen uw algemene voorwaarden uitdrukkelijk af. Op onze rechtsverhouding zijn uitsluitend onze eigen algemene voorwaarden van toepassing. Wij gaan alleen een overeenkomst aan onder deze voorwaarden.”
Neem deze afwijzing op in uw reactie op de offerte of orderbevestiging van de wederpartij. Verstuur de afwijzing per e-mail of aangetekende brief, zodat u bewijs heeft van de afwijzing. Bewaar deze communicatie zorgvuldig in uw administratie.
Deponering bij Kamer van Koophandel
Deponeer uw algemene voorwaarden bij de Kamer van Koophandel. Dit kost ongeveer € 50 per deponering en geeft extra zekerheid. Bij deponering ontvangt u een uniek nummer dat u in uw verwijzingen kunt gebruiken. Deponeringen bij de rechtbank zijn sinds 2016 niet meer mogelijk.
Gedeponeerde voorwaarden bieden bewijsvoordeel bij geschillen. U kunt aantonen welke tekst op het moment van contractsluiting gold. Bovendien hebben gedeponeerde voorwaarden meer gezag bij Nederlandse rechters, hoewel dit juridisch geen vereiste is.
Onderhandelen over kernbedingen
Onderhandel actief over kernpunten zoals aansprakelijkheid, garanties en betalingsvoorwaarden. Leg deze onderhandelde afspraken vast in het contract zelf of in een separate overeenkomst. Onderhandelde voorwaarden krijgen altijd voorrang boven algemene voorwaarden, ongeacht welke algemene voorwaarden van toepassing zijn.
Documenteer onderhandelingen zorgvuldig. Maak notities van gesprekken, bewaar e-mails en zorg dat beide partijen afspraken schriftelijk bevestigen. Bij geschillen moet u kunnen aantonen dat bepaalde bedingen daadwerkelijk zijn onderhandeld en niet simpelweg onderdeel waren van standaardvoorwaarden.
Waarom zijn rechts- en forumkeuzebedingen cruciaal bij internationale contracten?
Rechts- en forumkeuzebedingen elimineren de belangrijkste onzekerheid bij internationale geschillen. Zonder deze bedingen moet een rechter via internationaal privaatrecht bepalen welk recht geldt en welke rechter bevoegd is, wat leidt tot complexe procedures en onvoorspelbare uitkomsten.
Rechtskeuze bepaalt het toepasselijke regime
Een rechtskeuzebeding legt vast welk nationaal recht de overeenkomst beheerst. Nederlandse ondernemers kiezen doorgaans voor Nederlands recht, omdat dit vertrouwd is en voordelig kan uitpakken. Bij Nederlandse rechtskeuze gelden Nederlandse regels over totstandkoming, uitvoering en beëindiging van contracten.
De rechtskeuze bepaalt ook welk regime geldt bij conflicterende algemene voorwaarden. Kiest u voor Nederlands recht, dan geldt sinds 2023 de knock-out rule van artikel 5.23 NBW. Kiest u voor Duits recht, dan past de rechter de Duitse knock-out regel toe. Kiest u voor Engels recht, dan hanteert de rechter de Engelse battle of forms regels die vaak gunstiger zijn voor de laatste partij die communiceert.
Formuleer rechtskeuzebedingen helder en ondubbelzinnig: “Op deze overeenkomst is Nederlands recht van toepassing, met uitsluiting van het Weens Koopverdrag.” Deze laatste toevoeging is cruciaal bij internationale koopovereenkomsten, omdat het Weens Koopverdrag anders automatisch geldt.
Forumkeuze voorkomt procedureslag
Een forumkeuzebeding wijst de bevoegde rechter of arbitrage-instantie aan. Dit voorkomt dat beide partijen procedures starten in verschillende landen, wat leidt tot tijdrovende en kostbare bevoegdheidsgeschillen. Nederlandse ondernemers wijzen vaak de Rechtbank Amsterdam of een andere Nederlandse rechtbank aan.
Voorbeeldformulering: “Alle geschillen voortvloeiend uit of verband houdend met deze overeenkomst worden bij uitsluiting van elk ander forum beslecht door de bevoegde rechter te Amsterdam.” Het woord “bij uitsluiting” is essentieel, omdat het andere rechters uitsluit.
Overweeg arbitrage als alternatief, vooral bij internationale contracten met hoge waarde. Arbitrage biedt voordelen zoals vertrouwelijkheid, snelheid en internationale afdwingbaarheid van uitspraken. Populaire arbitrage-instituten zijn het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI) in Rotterdam en de International Chamber of Commerce (ICC) in Parijs. Arbitrage kost echter aanzienlijk meer dan een gewone rechtbankprocedure.
Combinatie met algemene voorwaarden
Neem rechts- en forumkeuzebedingen op in zowel uw algemene voorwaarden als in individuele contracten. Deze dubbele bescherming werkt als vangnet: wanneer uw algemene voorwaarden niet van toepassing worden verklaard, geldt de keuze in het contract zelf alsnog.
Bij onderhandelingen over internationale contracten moet u vaak compromissen sluiten. De ene partij wil Nederlands recht, de andere Duits recht. Drie oplossingen zijn gangbaar:
- Neutrale rechtskeuze (bijvoorbeeld Zwitsers of ook (als basis) CISG)
- Arbitrage onder internationaal erkende regels
- Compromis waarbij rechtskeuze en forumkeuze uit elkaar lopen (bijvoorbeeld Nederlands recht maar Duitse rechter)
De combinatie van rechtskeuze en forumkeuze voorkomt in ongeveer 90% van de gevallen discussie over het toepasselijke regime. Investeer daarom tijd in zorgvuldige formulering van deze bedingen. Raadpleeg een gespecialiseerde advocaat in internationaal contractenrecht, vooral bij contracten boven € 100.000 of bij nieuwe samenwerkingsrelaties met buitenlandse partijen.
Heeft u te maken met conflicterende algemene voorwaarden of wilt u zekerheid over de toepasselijkheid van uw voorwaarden? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren uw contractuele positie en adviseren over de optimale strategie. Wij helpen u met het opstellen van waterdichte algemene voorwaarden, rechts- en forumkeuzebedingen en effectieve afwijzingsclausules die uw juridische positie versterken.
Samenvatting: praktische checklist
Gebruik deze checklist om geschillen over algemene voorwaarden te voorkomen:
- Verwijs in het eerste document naar uw algemene voorwaarden
- Voldoe aan de informatieplicht door terhandstelling of URL-vermelding
- Wijs wederpartij voorwaarden expliciet af bij conflicterende verwijzingen
- Onderhandel kernbedingen en leg deze apart vast
- Deponeer voorwaarden bij de Kamer van Koophandel
- Neem rechts- en forumkeuze op in internationale contracten
- Sluit Weens Koopverdrag uit waar gewenst
- Documenteer onderhandelingen zorgvuldig
- Controleer regelmatig of uw voorwaarden actueel zijn
De battle of forms blijft een juridisch mijnenveld, maar met duidelijke procedures en zorgvuldige documentatie minimaliseert u de risico’s aanzienlijk. Nederlandse ondernemers die deze principes consequent toepassen, voorkomen kostbare geschillen en behouden controle over hun contractuele verhoudingen.
Neem vandaag nog contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor een vrijblijvende analyse van uw algemene voorwaarden en contracten. Wij beoordelen of uw huidige voorwaarden juridisch stand houden en adviseren over verbeteringen die uw positie versterken bij toekomstige onderhandelingen.
Veelgestelde vragen (FAQs)
Wat gebeurt er als beide partijen naar hun eigen algemene voorwaarden verwijzen?
Bij conflicterende algemene voorwaarden geldt volgens artikel 6:225 lid 3 BW de first shot rule: de partij die als eerste naar haar voorwaarden verwijst, krijgt voorrang. De tweede verwijzing heeft geen rechtsgevolg, tenzij de tweede partij de toepasselijkheid van de eerst genoemde voorwaarden uitdrukkelijk en schriftelijk afwijst én tegelijkertijd de eigen voorwaarden van toepassing verklaart. Een enkele verwijzing naar eigen voorwaarden bij aanvaarding volstaat niet.
Hoe wijst u de algemene voorwaarden van de andere partij effectief af?
Een effectieve afwijzing vereist drie elementen: duidelijke vermelding dat u de eerst genoemde voorwaarden verwerpt, expliciete verklaring dat uitsluitend uw eigen voorwaarden gelden, en de voorwaarde dat de overeenkomst alleen tot stand komt onder uw voorwaarden. Nederlandse rechters hanteren strenge eisen: vage formuleringen zoals “onze voorwaarden zijn van toepassing” volstaan niet. De afwijzing moet schriftelijk gebeuren, bijvoorbeeld per e-mail of brief, met ondubbelzinnige bewoordingen.
