Procederen tegen een buitenlandse onderneming in Nederland is mogelijk wanneer de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft volgens de Brussel I-bis verordening. De gedaagde partij wordt gedagvaard via een deurwaarder, waarbij betekening plaatsvindt in de officiële taal van het land waar het bedrijf gevestigd is. Nederlandse vonnissen zijn direct uitvoerbaar in andere EU-lidstaten zonder aparte erkenningsprocedure.
Nederlandse ondernemingen handelen steeds vaker met buitenlandse partijen, van Duitse afnemers tot Zweedse leveranciers. Wanneer een geschil ontstaat, rijst direct de vraag: moet u naar het buitenland afreizen voor een procedure? Het antwoord is vaak nee. Het Nederlandse rechtssysteem biedt onder specifieke voorwaarden de mogelijkheid om in Nederland te procederen tegen een buitenlandse schuldenaar.
De belangrijkste voordelen van procederen in Nederland:
- U kiest de bevoegde rechter in uw algemene voorwaarden
- Procedures verlopen in het Nederlands, zonder taalbarrière
- Nederlandse advocaten kennen het procesverloop en de lokale rechtspraak
- Griffierecht bedraagt vanaf € 127 voor vorderingen tot € 25.000
- Executie van vonnissen verloopt binnen 85% van de EU-lidstaten zonder aparte procedure
De rechtbank Amsterdam behandelt regelmatig internationale geschillen waarbij Nederlandse ondernemingen optreden tegen buitenlandse contractpartijen. Volgens artikel 4 van de Brussel I-bis verordening geldt als uitgangspunt dat gedaagden worden geprocedeerd in hun vestigingsland, maar belangrijke uitzonderingen maken Nederlandse rechtsmacht mogelijk.
Wanneer heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht?
De Nederlandse rechter verklaart zich bevoegd wanneer er concrete aanknopingspunten met Nederland bestaan volgens de Europese regelgeving of internationale verdragen. Binnen de Europese Unie bepaalt de Brussel I-bis verordening (Verordening 1215/2012) de rechtsmachtregels voor grensoverschrijdende geschillen. Deze verordening geldt sinds 10 januari 2015 voor alle burgerlijke en handelszaken tussen partijen in EU-lidstaten, met uitzondering van Denemarken.
De beoordeling van rechtsmacht gebeurt ambtshalve door de rechter. U hoeft dit niet expliciet te verzoeken, maar moet wel voldoende informatie verstrekken over de buitenlandse vestiging en de aanknopingspunten met Nederland. Rechtsmacht vormt een voorwaarde voor rechtsgeldigheid van het vonnis.
Forumkeuzebedingen in contracten
Contractuele afspraken over rechtsmacht prevaleren boven de algemene regels. Een forumkeuzebeding in uw algemene voorwaarden of overeenkomst kan de Nederlandse rechter bevoegd maken, ongeacht waar uw contractpartij gevestigd is. Deze clausule moet echter aan strikte eisen voldoen volgens artikel 25 Brussel I-bis verordening.
Vereisten voor geldige forumkeuze:
- Schriftelijke vastlegging in contract of algemene voorwaarden
- Expliciete aanvaarding door beide partijen
- Duidelijke formulering welke rechtbank bevoegd is
- Verwijzing naar specifieke rechtbank (bijvoorbeeld Rechtbank Amsterdam)
Een leverancier uit Aalsmeer kan bijvoorbeeld bepalen: “Alle geschillen voortvloeiend uit deze overeenkomst worden voorgelegd aan de rechtbank Amsterdam”. Deze clausule bindt een Zweedse afnemer, mits deze de voorwaarden heeft geaccepteerd. De praktijk toont aan dat binnen 75% van de internationale handelscontracten forumkeuzebedingen worden opgenomen.
Levering en contractuitvoering in Nederland
Zonder forumkeuzebeding biedt artikel 7 lid 1 Brussel I-bis verordening een belangrijke grondslag. Bij koopovereenkomsten is de rechter bevoegd van de plaats waar de goederen volgens het contract geleverd werden of geleverd hadden moeten worden. Voor dienstverlening geldt de plaats waar de diensten werden verricht.
Levering onder de Incoterms-voorwaarde “EX-works” betekent dat aflevering plaatsvindt op het bedrijfsterrein van de verkoper. Daarom heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht wanneer een Nederlandse onderneming goederen verkoopt die op Nederlandse locatie worden opgehaald door de buitenlandse koper. Dit geldt onafhankelijk van waar de koper gevestigd is.
Praktijkvoorbeeld uit Amsterdam:
Een Nederlandse groothandel verkoopt bloembollen ter waarde van € 45.000 aan een Zweedse onderneming. De koopovereenkomst vermeldt levering EX-works Aalsmeer. Na levering betaalt de Zweedse partij niet. De rechtbank Amsterdam is bevoegd omdat de contractuele verplichting in Nederland uitgevoerd werd. Het vonnis veroordeelt de Zweed tot betaling binnen 14 dagen, vermeerderd met 8% wettelijke handelsrente en € 1.845 buitengerechtelijke incassokosten.
Vestiging of filiaal in Nederland
Een buitenlandse onderneming met Nederlandse vestiging, filiaal of vaste vertegenwoordiging valt onder Nederlandse rechtsmacht voor geschillen gerelateerd aan de activiteiten van die vestiging. Artikel 7 lid 5 Brussel I-bis verordening definieert “vestiging” ruim. Een warehouse, verkoopkantoor of zelfs een vaste agent kan voldoende zijn.
Denk hierbij aan Duitse softwareleveranciers met Nederlandse klantenservice, Belgische groothandels met distributiecentrum in Rotterdam, of Franse producenten met vertegenwoordiging in Amsterdam. De Nederlandse rechter behandelt geschillen over transacties die via deze Nederlandse vestigingen lopen.
Hoe start u een procedure tegen een buitenlandse partij?
Dagvaarding van een buitenlandse onderneming vereist specifieke proceshandelingen die afwijken van nationale procedures, vooral bij betekening en vertaling. De procedure verloopt volgens Nederlands procesrecht zoals vastgelegd in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, maar met langere termijnen voor internationale betekening. Gemiddeld duurt een internationale procedure 9 tot 18 maanden, tegen 6 tot 12 maanden voor nationale geschillen.
Advocaatplicht geldt voor vorderingen boven € 25.000. Voor lagere bedragen kunt u zelf procederen, hoewel juridische ondersteuning bij internationale geschillen sterk wordt aanbevolen vanwege de complexiteit van betekeningsprocedures en toepasselijk recht.
Opstellen en vertalen van de dagvaarding
Uw advocaat stelt de dagvaarding op volgens Nederlandse procesregels. Deze bevat de vordering, onderliggende feiten, juridische grondslag en processueel kader. Daarnaast vermeldt het exploot dat betekening plaatsvindt conform artikel 4 leden 1 en 5 en artikel 7 lid 1 van Verordening (EG) 1393/2007 inzake betekening en kennisgeving.
Vertaling naar de officiële taal van het land waar gedaagde gevestigd is, vormt een wettelijke vereiste. Voor een Duitse schuldenaar betekent dit een Duitse vertaling, voor een Zweedse partij een Zweedse vertaling. De deurwaarder stuurt zowel de Nederlandse dagvaarding als de vertaling naar de bevoegde ontvangende instantie in het buitenland.
Kosten voor vertaling bedragen gemiddeld:
- Duitse vertaling: € 175 tot € 250 per dagvaarding
- Franse vertaling: € 185 tot € 275 per dagvaarding
- Zweedse vertaling: € 225 tot € 325 per dagvaarding
- Poolse vertaling: € 195 tot € 285 per dagvaarding
Betekening via buitenlandse autoriteiten
Directe betekening in het buitenland is niet toegestaan. De Nederlandse deurwaarder zendt de stukken naar de aangewezen ontvangende instantie in het land van vestiging. Deze instantie zorgt voor lokale betekening aan gedaagde volgens de regels van dat land. Na betekening stuurt de buitenlandse instantie een ontvangstbevestiging terug naar Nederland.
Deze procedure duurt doorgaans 3 tot 6 maanden, afhankelijk van de efficiency van de buitenlandse autoriteit. Landen als Duitsland en België verwerken binnen 6 tot 8 weken, terwijl Zuid-Europese landen zoals Italië en Spanje soms 4 tot 5 maanden nodig hebben. Bij dreigende verjaring kunt u conservatoir beslag leggen op Nederlandse activa van de schuldenaar om uw positie te behouden.
Introductie bij de rechtbank
Na geldige betekening introduceert uw advocaat de procedure bij de bevoegde Nederlandse rechtbank. Voor vorderingen tussen € 25.000 en € 100.000 is de kantonrechter bevoegd, daarboven de rechtbank. Griffierecht bedraagt € 127 voor vorderingen tot € 25.000, oplopend tot € 1.241 voor vorderingen boven € 100.000.
De rechtbank beoordeelt ambtshalve of zij rechtsmacht heeft volgens de Brussel I-bis verordening. Daarnaast bepaalt zij welk materieel recht van toepassing is op het geschil. Binnen de EU geldt vaak het Weens Koopverdrag voor internationale koopovereenkomsten van roerende zaken, tenzij partijen expliciet gekozen hebben voor Nederlands recht.
Welk recht past de rechter toe op uw vordering?
De Nederlandse rechter past niet automatisch Nederlands recht toe in internationale geschillen, maar bepaalt het toepasselijk recht volgens internationale verdragen en Europese verordeningen. Deze keuze beïnvloedt fundamentele aspecten zoals rentehoogte, incassokosten, verjaringstermijnen en schadevergoedingsregels. Contractuele rechtskeuze voorkomt discussie over toepasselijk recht.
Bij internationale koopovereenkomsten tussen partijen uit verdragsluitende staten geldt het Weens Koopverdrag (VN-verdrag van 11 april 1980). Dit verdrag regelt levering, betaling, non-conformiteit en schadevergoeding. Nederland ratificeerde dit verdrag, evenals 94 andere landen waaronder Duitsland, Frankrijk, België en Zweden. Denemarken accepteerde het Weens Koopverdrag niet, waardoor andere regels gelden.
Rente volgens het Weens Koopverdrag
Artikel 78 Weens Koopverdrag geeft recht op rente over niet-betaalde koopsommen. Het verdrag noemt geen specifiek rentepercentage, maar de rechtspraak sluit aan bij het rentepercentage van het land waar de verkopende partij gevestigd is. Voor Nederlandse verkopers geldt de wettelijke handelsrente van 8% per jaar volgens artikel 6:119a BW.
Deze rente loopt vanaf de dag waarop betaling verschuldigd was volgens de betalingstermijn in uw factuur. Bij betalingstermijn van 30 dagen na factuurdatum begint de rente dus 31 dagen na facturering. Over een onbetaalde vordering van € 45.000 gedurende 6 maanden bedraagt de rente € 1.800.
Buitengerechtelijke incassokosten
Artikel 74 Weens Koopverdrag biedt grondslag voor vergoeding van incassokosten. Nederlandse rechtbanken hanteren hierbij het Besluit Vergoeding Buitengerechtelijke Incassokosten (BIK-staffel), dat sinds 1 juni 2012 geldt. Deze staffel berekent kosten over de hoofdsom volgens vaste percentages.
BIK-staffel voor incassokosten:
- Eerste € 2.500: 15% (€ 375)
- € 2.501 tot € 5.000: 10%
- € 5.001 tot € 10.000: 5%
- € 10.001 tot € 200.000: 1%
- Vanaf € 200.001: 0,5% (maximaal € 6.775)
Voor een vordering van € 45.000 bedraagt de vergoeding: € 375 + € 250 + € 250 + € 350 = € 1.225. Bij redelijke kosten voor sommaties komen daar € 100 tot € 150 bij, resulterend in totaal € 1.325 tot € 1.375 aan incassokosten.
Rechtskeuze in algemene voorwaarden
Expliciete rechtskeuze in uw algemene voorwaarden voorkomt toepassing van het Weens Koopverdrag. U kunt bepalen: “Op deze overeenkomst is uitsluitend Nederlands recht van toepassing”. Deze clausule geeft zekerheid over toepasselijke regels voor verjaring (artikel 3:306 BW), schadevergoeding en contractuele aansprakelijkheid.
Rechtskeuze moet echter redelijk zijn. Binnen de EU kunnen consumenten niet worden benadeeld door rechtskeuze die hen bescherming ontneemt. Voor B2B-transacties geldt deze beperking niet; zakelijke partijen kunnen vrijelijk kiezen voor Nederlands recht, Duits recht of elk ander rechtssysteem.
Hoe verloopt de behandeling door de Nederlandse rechter?
De procedure volgt Nederlandse procesregels met langere termijnen voor buitenlandse gedaagden. Standaard antwoordtermijnen bedragen in Nederland 4 weken, maar voor internationale betekening geldt een verlengde termijn van minimaal 6 tot 8 weken. De rechter houdt rekening met de tijd die nodig is voor betekening in het buitenland en eventuele vertaling van processtukken.
Gedaagde kan een Nederlandse advocaat inschakelen om verweer te voeren. Bij vorderingen boven € 25.000 geldt advocaatplicht, dus moet ook de buitenlandse partij zich laten vertegenwoordigen. Verschijnt gedaagde niet en voert geen verweer, dan wijst de rechter verstek. De eiser moet dan aantonen dat betekening correct plaatsvond volgens de internationale regels.
Verstek en verzet
Verstek betekent dat de rechter beslist zonder dat gedaagde is verschenen. De rechter toetst de vordering marginaal op rechtmatigheid en toewijsbaarheid. Bij correcte dagvaarding en gegronde vordering volgt toewijzing, inclusief proceskosten. De veroordeelde partij kan echter verzet instellen tegen het verstekvonnis.
Verzet is mogelijk binnen 4 weken na betekening van het vonnis aan gedaagde. In dat geval heropent de procedure en krijgt gedaagde alsnog de kans om verweer te voeren. Perfecte betekening volgens Verordening 1393/2007 minimaliseert het risico op succesvol verzet. Bewijslast voor correcte betekening rust bij de eiser.
Europese executoriale titel
Bij vonnissen tegen partijen in andere EU-lidstaten kunt u de rechter verzoeken om een Europese executoriale titel (EET). Deze titel maakt het vonnis direct uitvoerbaar in alle EU-landen zonder aparte erkenningsprocedure (exequatur). De Brussel I-bis verordening heeft sinds 2015 de exequaturprocedure afgeschaft voor de meeste civiele vonnissen.
Een EET verkrijgt u door bij het vonnis te verzoeken om een gewaarmerkt afschrift met een standaardformulier volgens bijlage I van de Brussel Ibis-verordening. De griffie van de rechtbank verstrekt dit document, dat u met een vertaling naar de buitenlandse deurwaarder stuurt. Executie kan direct plaatsvinden zonder tussenkomst van buitenlandse rechters.
Vereisten voor een Europese executoriale titel:
- Vonnis van een rechter in een EU-lidstaat
- Betekening volgens Verordening 1393/2007
- Standaardformulier ingevuld en gewaarmerkt door griffie
- Vertaling in taal van het land van executie
- Geen verzet of hoger beroep aanhangig
Wat kost procederen tegen een buitenlandse partij?
Internationale procedures kosten meer dan nationale geschillen vanwege vertaling, betekening via buitenlandse instanties en langere doorlooptijden. Proceskosten worden bij toewijzing grotendeels verhaald op gedaagde volgens de proceskostenveroordeling. De rechter bepaalt de hoogte volgens het liquidatietarief uit het Besluit proceskosten burgerlijke zaken.
Griffierecht betaalt u vooraf en wordt bij toewijzing vergoed door gedaagde. Voor vorderingen tot € 25.000 bedraagt dit € 127, voor € 25.001 tot € 100.000 stijgt dit naar € 294. Vorderingen boven € 100.000 kennen griffierecht van € 1.241. Deze bedragen gelden sinds 1 januari 2023.
Advocaatkosten en liquidatietarief
Advocaatkosten voor het voeren van de procedure worden volgens liquidatietarief toegewezen. Dit tarief hangt af van de vordering en het gewicht van de zaak. Voor vorderingen tussen € 25.000 en € 50.000 bedraagt het basistarief € 1.580 in eenvoudige zaken, € 2.843 in zaken van gemiddeld gewicht.
Uw werkelijke advocaatkosten liggen vaak hoger dan het liquidatietarief. Een internationale procedure met betekeningsproblemen, discussie over rechtsmacht en toepasselijk recht kan kostbaar zijn. Het verschil tussen werkelijke kosten en liquidatietarief blijft voor uw rekening.
Europese procedure kleine vorderingen
Voor vorderingen tot € 5.000 binnen de EU bestaat de Europese procedure voor kleine vorderingen. Deze vereenvoudigde procedure kent geen advocaatplicht, verloopt grotendeels schriftelijk en leidt tot een direct uitvoerbare titel in alle EU-landen. Doorlooptijd bedraagt doorgaans 3 tot 6 maanden.
U start deze procedure door een standaardformulier in te dienen bij de bevoegde rechtbank. Het formulier kunt u invullen in uw eigen taal. De rechter stuurt dit naar gedaagde, die binnen 30 dagen kan antwoorden. Vaak volgt een schriftelijke uitspraak zonder mondelinge behandeling. Proceskosten blijven beperkt tot € 127 griffierecht plus eventuele vertaalkosten.
Wat als de buitenlandse partij niet betaalt na het vonnis?
Executie van Nederlandse vonnissen in het buitenland gebeurt via lokale deurwaarders of rechtbanken, waarbij EU-vonnissen direct uitvoerbaar zijn zonder erkenningsprocedure. Binnen de Europese Unie werkt dit efficiënt sinds afschaffing van de exequaturprocedure in 2015. Buiten de EU hangt executiemogelijkheid af van bilaterale verdragen tussen Nederland en het betreffende land.
Na betekening van het vonnis aan de veroordeelde partij begint de betalingstermijn van 14 dagen. Blijft betaling uit, dan kunt u via een Nederlandse deurwaarder contact leggen met collega’s in het land van vestiging. Deze buitenlandse deurwaarder legt beslag op vermogen, banksaldi of voorraden van de schuldenaar.
Beslag in andere EU-landen
Beslaglegging in een ander EU-land vereist een gewaarmerkt vonnis met standaardformulier volgens de Brussel Ibis-verordening. De buitenlandse deurwaarder accepteert dit zonder tussenkomst van lokale rechters. Vervolgens gelden de beslagregels van dat land voor de uitvoering.
In Duitsland legt de Gerichtsvollzieher beslag, in Frankrijk de Huissier de Justice. Kosten voor buitenlandse executie variëren per land maar bedragen gemiddeld € 750 tot € 1.500 voor eenvoudige beslaglegging. Deze kosten verhaal je op de schuldenaar als executiekosten bovenop het vonnis.
Gemiddelde executietermijnen in EU-landen:
- Duitsland: 4 tot 8 weken
- België: 3 tot 6 weken
- Frankrijk: 6 tot 10 weken
- Spanje: 8 tot 16 weken
- Zweden: 3 tot 7 weken
Executie buiten de Europese Unie
Voor landen buiten de EU bestaan bilaterale verdragen die Nederlandse vonnissen erkennen. Het Haags Verdrag inzake de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse vonnissen biedt een kader, maar niet alle landen hebben dit geratificeerd. Zwitserland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk kennen eigen regelingen.
Zonder verdrag moet u een erkenningsprocedure starten bij de lokale rechter. Deze toetst of het Nederlandse vonnis voldoet aan minimale rechtswaarborgen zoals hoor en wederhoor. De procedure duurt 6 tot 18 maanden en kost € 3.000 tot € 8.000 aan juridische kosten. Leg daarom bij voorkeur vooraf conservatoir beslag op Nederlandse activa van buitenlandse contractpartijen.
Hoe voorkomt u geschillen met buitenlandse partijen?
Contractuele voorwaarden leggen rechtsmacht en toepasselijk recht vast voordat geschillen ontstaan, wat later procederen vereenvoudigt en versnelt. Negentig procent van de internationale geschillen heeft betrekking op betaling, levering of productconformiteit. Heldere afspraken over deze onderwerpen voorkomen misverstanden.
Gebruik gestandaardiseerde contractvoorwaarden zoals de ICC Incoterms voor leveringsvoorwaarden. EXW (Ex Works), FCA (Free Carrier) en CIF (Cost Insurance Freight) bepalen precies waar risico en kosten overgaan. Deze internationale standaarden worden wereldwijd erkend en geïnterpreteerd.
Forumkeuze en rechtskeuze clausules
Neem in uw algemene voorwaarden op: “Op alle geschillen voortvloeiend uit deze overeenkomst is uitsluitend Nederlands recht van toepassing. De rechtbank Amsterdam is bij uitsluiting bevoegd van geschillen kennis te nemen”. Deze dubbele clausule regelt zowel het toepasselijk recht als de bevoegde rechter.
Zorg dat de buitenlandse partij uw algemene voorwaarden expliciet accepteert, bijvoorbeeld door ondertekening van het contract of schriftelijke bevestiging. Een verwijzing naar uw website met algemene voorwaarden volstaat vaak niet; de acceptatie moet aantoonbaar zijn voor de rechter.
Betalingsgaranties en zekerheden
Vraag bij eerste transacties met nieuwe buitenlandse afnemers vooruitbetaling of een bankgarantie. Letters of Credit via banken bieden zekerheid dat u pas levert nadat betaling gegarandeerd is. Dit voorkomt non-betaling en vermijdt dure incassoprocedures.
Voor langdurige handelsrelaties kunt u kredietverzekeringen afsluiten. Maatschappijen als Atradius of Euler Hermes verzekeren het risico van wanbetaling door buitenlandse debiteuren. Premies bedragen 0,3% tot 1,5% van de omzet, afhankelijk van het landenrisico en debiteurscore.
Wilt u zekerheid over uw juridische positie bij internationale geschillen? Onze gespecialiseerde advocaten in Amsterdam analyseren uw contracten en adviseren over optimale forumkeuze en risicobeperking. Contact opnemen voorkomt dat u duizenden euro’s uitgeeft aan procedures die met betere contractvoorwaarden overbodig waren geweest.
Arbitrage als alternatief voor gerechtelijke procedures
Arbitrage biedt een snellere, vertrouwelijke route waarbij deskundige arbiters beslissen in plaats van rechters. Internationale handelszaken gebruiken arbitrage in 40% van de grensoverschrijdende geschillen. Voordelen zijn kortere doorlooptijd (6 tot 12 maanden), specialistische kennis van arbiters en wereldwijde executiemogelijkheden via het New York Verdrag uit 1958.
U moet arbitrage vooraf overeenkomen in een arbitrageclausule binnen uw contract. Eenmaal opgenomen, vervangt arbitrage de gang naar de rechter. De International Chamber of Commerce (ICC) in Parijs vormt de belangrijkste arbitrage-instantie voor internationale handelszaken, gevolgd door het London Court of International Arbitration (LCIA).
ICC arbitrage procedure
ICC arbitrage start met een Request for Arbitration die u indient bij het secretariaat in Parijs. U benoemt in de regel een arbiter, uw wederpartij benoemt er één, en deze twee arbiters kiezen samen een derde voorzitter. Het arbitrale tribunal behandelt het geschil volgens de gekozen procedure-regels en wijst een arbitraal vonnis.
Kosten voor ICC arbitrage bedragen minimaal € 15.000 tot € 25.000 voor eenvoudige zaken onder € 100.000. Bij hogere bedragen lopen kosten op tot € 50.000 of meer. Deze kosten omvatten arbiters-honoraria, administratiekosten van de ICC en advocaatkosten. Het arbitraal vonnis is uitvoerbaar in 172 landen die het New York Verdrag ratificeerden.
Nederlands Arbitrage Instituut
Voor partijen binnen Europa biedt het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI) in Den Haag een alternatief. NAI-arbitrage verloopt sneller en goedkoper dan ICC-procedures. Kosten starten vanaf € 8.000 voor vorderingen tot € 50.000. Uitspraken zijn bindend en uitvoerbaar in Nederland en andere EU-landen.
Neem contact op met ons advocatenkantoor in Amsterdam voor persoonlijk juridisch advies over uw specifieke situatie bij internationale geschillen. Wij beoordelen of procederen, arbitrage of mediation de beste route is voor uw zaak.
